Üreticinin emeğinin karşılığını alamadığı, tüketicinin ise yüksek fiyatlarla karşılaştığı sebze ve meyve ticaretinde yeni düzenleme hazırlığı hızlandı. Ticaret Bakanlığının hazırladığı taslak üzerinde AK Parti grubunda yürütülen çalışmalarda sona yaklaşılırken, Hal Yasası için izlenecek takvim de netleşmeye başladı.
A Haber Parlamento Şefi Tülay Ağaoğlu'nun canlı yayında aktardığı bilgilere göre, son çalışmanın pazartesi günü AK Parti Merkez Yürütme Kurulu (MYK) toplantısında Başkan Recep Tayyip Erdoğan'a sunulması gündemde.
9 maddelik düzenleme Başkan Erdoğan'ın masasına geliyor.
BAŞKAN ERDOĞAN'A SUNUM HAZIRLIĞI
Ağaoğlu, üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkına dikkat çekerek hazırlıkların geldiği aşamayı şu sözlerle anlattı:
"Üretici kazanamıyor, tüketici ise fahiş fiyatlarla karşı karşıya kalıyor. İşte bu soruna neşter vurulması gündemde. Hal yasası konusunda bir taslak hazırladı Ticaret Bakanlığı ve Meclise gönderdi. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde AK Parti grubunda bu çalışmada da sona gelinmiş durumda. Yeni yılda hal yasasının çıkması, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nden yasalaşması bekleniyor. Pazartesi günü de MYK toplantısında Cumhurbaşkanı Erdoğan'a son çalışmanın sunulabileceği ifade ediliyor"
Hazırlıkların tamamlanmasının ardından teklifin yıl bitmeden TBMM'ye sunulması gündemde bulunuyor. Aralık ayındaki bütçe görüşmeleri nedeniyle Genel Kurul sürecinin ise 2027 yılının ocak ayının ilk bölümüne kalabileceği belirtiliyor.
BERAT ALBAYRAK 2018'DE İŞARET ETMİŞTİ
Hal Yasası, 2018 yılında dönemin Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak'ın da gündemindeydi. Albayrak, Enflasyonla Topyekûn Mücadele Programı kapsamında üreticilerin satış imkanlarının artırılması, aracılık maliyetlerinin azaltılması ve gıda ürünlerinin tüketiciye daha uygun fiyatlarla ulaştırılması hedeflerini açıklamıştı.
Albayrak'ın o dönemde dikkat çektiği üretici örgütlerinin güçlendirilmesi, satış kanallarının genişletilmesi ve lojistik kayıpların önlenmesi başlıkları, bugün hazırlanan düzenlemede de öne çıkıyor.
15 Ekim 2018'de düzenlenen "Hedef 2023 Büyük Türkiye Zirvesi"nin açılışında konuşan Albayrak, şu ifadeleri kullanmıştı:
"İnşallah artık komisyonculuk tarihe karışacak. Satışta rekabet üst düzeye çıkacak ve yeni haller, yeni satış alanları, üretici ve üretici örgütlerinin satış imkanlarının artırılması sağlanacak. Soğuk hava depolarıyla lojistikteki kayıpların da önüne geçilecek. Çünkü Türkiye'de bu ekosistemin kurulması sadece enflasyon açısından değil aynı zamanda gıda ürünlerine çok daha makul fiyatlarla erişilmesi açısından da önemli."
Hal Yasası'nda sona doğru
TARLADAN ÇATALA UZANAN HEDEF
Albayrak, üretimden satışa kadar bütün aşamaları kapsayan bir sistem kurulmasının önemini de vurgulamıştı:
"Çok başarılı bir modelle diyoruz ki; Tarladan çatala kadar çok güçlü bir ekosistem oluşturularak, çok profesyonel ve yetkin bir alt yapı oluşturularak hem ürün kalitesi, hem maliyeti, hem zamanlaması, hem de israfı noktasında çok kritik bir ekosistem oluşturacağız."
Bugün üzerinde çalışılan taslakta da ürünün tüketiciye ulaşana kadar geçtiği aşamaların azaltılması, üreticilerin pazara erişiminin kolaylaştırılması ve depolama imkanlarının desteklenmesi hedefleniyor.
DOKUZ MADDELİK DÜZENLEME BEKLENİYOR
A Haber canlı yayınında verilen bilgilere göre, düzenlemenin 9 maddeden oluşması bekleniyor. Ticaret Bakanlığının hazırladığı kapsamlı taslağın tamamının teklife alınması yerine, öncelikli sorunlara yönelik hükümlerin öne çıkarılması planlanıyor.
Ağaoğlu, bu yaklaşımı "Ancak bunların hepsi teklifte yer almayacak; hemen sorunu giderecek düzenlemeler yer alacak" sözleriyle aktardı.
Fahiş fiyatlara karşı 9 maddelik hazırlık!
Taslağın en dikkat çeken başlıklarından birini, ürünlerin aracılar arasında tekrar tekrar el değiştirmesine yönelik sınırlamalar oluşturuyor.
Komisyoncudan komisyoncuya mal alım satımının, aynı toptancı hali içerisinde ise tüccardan tüccara mal alımı, satımı ve devrinin yasaklanması öngörülüyor. Böylece üretici ile tüketici arasındaki aracılık zincirinin kısaltılması amaçlanıyor.
PERAKENDECİLERE DOĞRUDAN ALIM ŞARTI
Düzenlemede, Ticaret Bakanlığının belirleyeceği nitelikleri taşıyan perakendecilere üreticilerden ve üretici örgütlerinden doğrudan ürün alma zorunluluğu getirilmesi de planlanıyor.
Zorunlu alım oranının, yüzde 70'i aşmayacak şekilde belirlenmesi öngörülüyor. Bu adımla üreticilerin satış kanallarına erişiminin kolaylaştırılması ve üretici örgütlerinin pazardaki payının artırılması hedefleniyor.
ÜRETİCİ ÖRGÜTLERİNE DAHA FAZLA YER
Toptancı hallerinde üretici örgütlerine ayrılan iş yeri oranının yüzde 20'den yüzde 30'a çıkarılması da hazırlıklar arasında bulunuyor. Söz konusu artışın Ticaret Bakanlığının iznine bağlı olması öngörülüyor.
Hal kurmak isteyen üretici örgütlerine bedelsiz Hazine arazisi tahsis edilmesi ve üreticilerin depolama yatırımlarının teşvik edilmesi de taslakta yer alan başlıklar arasında.
Ürün bedellerinin bankalar üzerinden ödenmesiyle işlemlerin izlenebilirliğinin ve denetiminin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Sebze ve meyve fiyatlarında yeni dönem!
STOKÇULUK YAPANLARA TEŞVİK ENGELİ
Piyasayı bozucu eylemlere yönelik yaptırımların ağırlaştırılması da gündemde. Bazı fiiller için ceza tutarlarının artırılması, ayrıca hapis cezalarına ilişkin hükümlerin düzenlemede yer alması değerlendiriliyor.
Stokçuluk gibi eylemler nedeniyle ceza alanların 3 yıl boyunca teşviklerden yararlandırılmaması da planlanan yaptırımlar arasında bulunuyor.
YUMAKLI DA DOĞRUDAN ALIMA DİKKAT ÇEKMİŞTİ
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı da 6 Kasım'da yaptığı açıklamada, AK Parti grubunun son çalışmalarını tamamladığını ve düzenlemenin komisyona gelmesini beklediğini belirtmişti.
Üretici birlikleri ve kooperatiflerin hallerde ve pazarlarda daha fazla yer almasının hedeflendiğini anlatan Yumaklı, büyük satış noktalarının doğrudan üreticiden alım yapabilmesine yönelik hazırlıklara dikkat çekmişti.
Yumaklı, maliyetlerin azaltılmasında ürünün tüketiciye ulaşma süresinin önemini şu sözlerle vurgulamıştı:
"Ürünü tarladan son tüketici noktasına ne kadar hızlı getirebilirseniz, aradaki maliyetleri o kadar azaltmış olursunuz. Şu anda maliyetlerin büyük bir bölümü zaten taşımadan geliyor. Petrol fiyatlarındaki artış da buna bir etken."
Fuente: Calendario
