CHP'li Akay, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 2025 harcamalarını komisyonda sordu

AKAY, KURUM DIŞI AKTARMALAR VE PROJE HARCAMALARINI SORDU

2025 yılı program dışı giderlerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Akay, kurum dışı aktarmalarla 10 milyar 363 milyon liralık aktarım yapıldığını belirterek, "Hangi kurumdan hangi iş için bu aktarım olmuştur, akıbeti nedir?" diye sordu. Proje özel hesabındaki 882 milyon liralık varlığın 769 milyon lirasının harcandığını ifade eden Akay, "Bu özel proje hesabından nerelere, nasıl bir harcama olmuş, son durumu nedir? Bu durumla ilgili bilgi istiyoruz" dedi.

Takipteki kurum alacaklarının 26 milyon 333 bin lira olduğunu ve bu tutarın tamamına karşılık ayrıldığını belirten Akay, söz konusu alacağın mahiyetine ilişkin bilgi istedi. Kurumlara verilen borçlardan alacaklar kaleminin 37 milyar 29 milyon lira olduğunu kaydeden Akay, bu tutarın dağılımını, hangi kurum ve kuruluşlara hangi gerekçeyle borç verildiğini ve vadesi uzatılan ya da yenilenen kredi bulunup bulunmadığını sordu.

Akay, 2025 yılında döner sermaye kuruluşlarına verilen 500 milyon liralık sermaye desteğinin tamamlandığını belirterek, döner sermaye işletmesinin gelir ve gider durumuna ilişkin bilgi talep etti.

"TASARRUF TEDBİRLERİNE UYULDU MU?"

Bakanlığın harcamalarında tasarruf tedbirlerine uyulup uyulmadığını gündeme getiren Akay, kırtasiye, yiyecek, içecek ve diğer menkul alımlarına ilişkin 24 milyon 226 bin liralık alım, 18 milyon 701 bin liralık harcama bulunduğunu söyledi. Söz konusu harcamaların altında imzası bulunan yetkililere seslenen Akay, "Bu harcamayla ilgili tasarruf tedbirlerine uyuldu mu, genelgelere riayet edildi mi? Bu konuyla ilgili biraz bilgi verirseniz mutlu oluruz" ifadelerini kullandı.

Bakanlığın 2027 yılı bütçe teklifinin yaklaşık 248 milyar lira olduğunu, önceki yıl bütçesinin ise 176 milyar lira seviyesinde bulunduğunu belirten Akay, yaklaşık 71 milyar liralık artışın yüzde 40,60'a karşılık geldiğini söyledi. Bakanlık bütçesinin genel bütçe içerisindeki payının geçen yıl binde 9,34, bu yıl ise binde 9,12 olduğunu ifade eden Akay, proje bazlı teşvik sistemleri kapsamında 2025 yılında 13 projeye, 2026 yılında da yaklaşık aynı sayıda projeye destek verildiğini, 2027 yılı için ise 10 proje öngörüldüğünü belirterek bu projeler hakkında bilgi istedi.

"40 MİLYON EUROLUK OTOMOBİLİN SON DURUMU NEDİR?"

Akay, 2015 yılında dönemin Sanayi Bakanı Fikri Işık'ın görev yaptığı dönemde İsveç'ten 40 milyon euroluk bir otomobil getirildiğini, konunun daha sonra TÜBİTAK bünyesinde devam ettiğini söyledi. Akay, TÜBİTAK yetkililerinden söz konusu çalışmanın son durumuna ilişkin bilgi isteyerek "Eğer bir kamu zararı oluşmuşsa da bu tazmin olundu mu?" diye sordu.

Karabük'teki Kardemir'in yakın zamanda Özel Endüstri Bölgesi ilan edildiğini hatırlatan Akay, bu kapsamda sağlanan teşvikler ve ruhsat süreçlerinin hızlandırılmasına karşın uygulamada diğer bakanlıklarla çelişen durumlar yaşandığını belirtti.

İYİ PARTİLİ TAŞ: YAPAY ZEKA İSTİHDAMI NASIL ETKİLEYECEK?

İYİ Parti Adana Milletvekili Ayyüce Türkeş Taş, "Bugün dünyada silikon tabanlı çalışanlardan, otonom yapay zeka ajanlarından ve gelecekte insan zekasını açabilecek süper zeka sistemlerinden söz ediyoruz" dedi.

Stanford Üniversitesinin 2026 yılında yayımladığı araştırmaya atıfta bulunan Taş, ABD'de yapay zekaya yüksek düzeyde maruz kalan mesleklerde 22-25 yaş grubunun istihdamının, daha az maruz kalan akranlarının istihdam eğiliminin yüzde 19 gerisinde kaldığını söyledi. Bu farkın temel nedeninin mevcut çalışanların işten çıkarılması değil, gençlerin işe alınmasının yavaşlaması olduğunu belirten Taş, şöyle konuştu:

"Bu, son derece önemli bir uyarıdır çünkü bugüne kadar teknolojik dönüşümün ağırlıklı olarak mavi yakalı çalışanları etkileyeceğini düşündük; bugün ise yazılımcıların, mühendislerin, finans uzmanlarının ve pek çok beyaz yakalı meslek grubunun yaptığı işler de yapay zeka tarafından icra edilebilmektedir. Hatta daha iyi, daha kaliteli, daha az maliyetli ve daha hızlı şekilde icra edilmektedir."

Taş, teknolojik dönüşüm karşısında yalnızca üretim miktarının değil, üretimi kimin gerçekleştirdiğinin, ortaya çıkan katma değerin kime gittiğinin ve insan emeğinin nasıl korunacağının tartışılması gerektiğini ifade etti. Bakanlığın sunumunda ve dağıtılan kurumsal belgelerde bu konulara ilişkin herhangi bir bilgi ve öngörü göremediğini belirten Taş, "Türkiye'nin bu dönüşüm karşısında hazırlanmış bir istihdam etki analizi var mıdır? Yapay zekanın hangi sektörlerde kaç çalışanı etkileyeceğini biliyor muyuz?" sorularını yöneltti.

DEM PARTİLİ OLUÇ: YÜKSEK TEKNOLOJİLİ GİRİŞİMLERDE VERİMLİLİK SORUNU VAR

DEM Parti Antalya Milletvekili Hakkı Saruhan Oluç ise TÜİK verilerine göre son 10 yılda sayısı en hızlı artan girişim grubunun yüksek teknolojiyle çalışan girişimler olduğunu belirterek bu alandaki artışın yüzde 260 civarında olduğunu söyledi. Yüksek teknoloji girişimlerindeki artışa rağmen imalat sanayisinin teknolojik yapısında büyük bir değişim yaşanmadığını belirten Oluç, "Genel olarak baktığımızda hala girişimlerin yüzde 86'sı düşük ve orta düşük teknolojili girişimlerden meydana geliyor. Dolayısıyla, yüksek teknolojinin payı bir sıçrama yapmasına rağmen henüz yeterli bir durumda değil, daha gidilecek çok yol var" dedi.

Oluç, ciro, üretim değeri ve katma değerde teknoloji düzeyi yükseldikçe artış görüldüğünü ifade ederek son 10 yılda reel olarak yaklaşık yüzde 94'lük artış yaşandığını kaydetti. Ancak girişim ve çalışan başına üretim, ciro ve katma değer açısından farklı bir tablonun ortaya çıktığını belirten Oluç, yüksek teknolojili girişimlerde verimsiz bir gidişat bulunduğunu söyleyerek "Yüksek teknolojide girişim başına ortalama üretim, ciro ve katma değerin 10 yıl öncesine göre altına düştüğü görünüyor. Bu alanda teşviklerle yaratılan büyümede bazı sorunlar olup olmadığı tartışması var" diye konuştu.

"REEL SEKTÖR SON YILLARIN EN KARAMSAR DÖNEMİNİ YAŞIYOR"

Oluç, Bakanlığın sunumunda pembe bir tablo çizildiğini ancak reel sektörün son yılların en karamsar dönemini yaşadığını savundu. "Ekim ayında reel sektörün yüzde 5'i 'Bir önceki aya göre daha iyimser' demiş, yüzde 21'i kötümser olduğunu söylemiş; aradaki fark 16 puan. Ekim ayındaki bu oran 2023 yılı başından bu yana dönemin en yüksek ikinci oranı oluyor" ifadelerini kullandı.

Fon vurgununun reel sektöre yansımalarının henüz görülmediği bir dönemden geçildiğini belirten Oluç, önümüzdeki aylarda bunun sonuçlarının da görüleceğini söyledi. 2023-2025 dönemine ilişkin bilanço ve gelir tablosu verilerinde reel sektörde durumun iyiye gitmediğini ifade eden Oluç, "Reel sektörün bilançosunda bir kötüleşme var, buna işaret etmek istiyorum" dedi.