Edremit Körfezi'nde 13 milyon zeytin ağacının ürünü sıfır atıkla işleniyor

Balıkesir'in Edremit Körfezi'nde hasadı devam eden zeytinler; yaprağından meyvesine, çekirdeğinden posasına kadar her aşamada işlenerek ekonomiye kazandırılıyor.

Bölgedeki yaklaşık 13 milyon zeytin ağacından elde edilen ürünler, sıfır atık anlayışıyla değerlendiriliyor. Sonbaharda başlayan ve rekolteye göre ocak sonuna kadar süren hasadın ardından fabrikalarda sıkım işlemi gerçekleştiriliyor. Bahçelerden toplanarak fabrikalara getirilen zeytinlerden zeytinyağı elde edilirken, geriye kalan ve "zeytin hamuru" olarak adlandırılan posa (pirina) işlenmek üzere pirina fabrikalarına gönderiliyor.

Pirinadan yağ, sabun ve enerji elde ediliyor

Tesislerde bantlar yardımıyla yaklaşık 1000 derece ısıda dönen silindir fırınlarda kurutulan zeytin posası, daha sonra kazanlarda "hekzen" adı verilen kimyasallarla damıtılıyor. Bu süreç sonucunda pirinadan ayrılan yağların bir kısmı rafine edilerek yemeklik yağa dönüştürülürken, bir kısmı da sabun yapımında değerlendiriliyor.

Yağı tamamen alınan posa ise preslenerek enerji santrallerinde, sobalarda ve kaloriferlerde yakıt olarak kullanılıyor. Elde edilen pirina yağları, iç piyasa tüketiminin yanı sıra Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada başta olmak üzere pek çok ülkeye ihraç ediliyor.

"Zeytin çevreci bir üründür"

Zeytinin hiçbir parçasının israf edilmediğine dikkati çeken Balıkesir Üniversitesi Edremit Meslek Yüksekokulu Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Bölümü Öğretim Görevlisi Dr. Mücahit Kıvrak, zeytinin çevreci yapısına vurgu yaparak, şunları kaydetti:

"Zeytin çevreci bir üründür. Çevreci ürün olmasının en önemli sebebi zeytinin yağını ayrı, meyvesini ayrı, yapraklarını ayrı ve posasını da ayrı değerlendiriyoruz. Yağı ayrı, sofralığı ayrı değerdir; yaprağından ve pirinasından da farklı alanlarda yararlanırız. Tesislerde neminden arındırılan ve hekzan maddesiyle yağı alınan pirina, gübre ve yakıt sanayisine ciddi katkı sağlar. Karasuyun dahi buharlaştırılması veya değerlendirilmesi mümkündür. Doğru yöntemlerle toplanan zeytinden natürel sızma elde edildikten sonra kalan pirina yağı, özellikle rafine edildikten sonra yemeklerde ve yoğun kızartmalarda güvenle kullanılabilir."

100 kilogram pirinadan yaklaşık 2 kilogram yağ elde ediliyor

Edremit Körfezi'nde faaliyet gösteren bir pirina işleme tesisinin müdürü Keskin Aral ise üretim süreçlerine ilişkin şu bilgileri aktardı:

"Dekantörlerden geçtiğinde pirinamızın içinden belli miktarda yağ ve su alınıyor ve nem oranı yüzde 50-55 seviyesine getiriliyor. Kurutma ocaklarımızdan geçen pirinamız, nem oranı yüzde 7-8'e düşürüldükten sonra ekstraksiyon sistemimizde 7-8 saat boyunca hekzanla işlem görüyor. Yüzde 70-80 nemle gelen 100 kilogram pirinadan yaklaşık 2 kilogram ham pirina yağı ve 7-8 kilogram biyokütle elde ediyoruz. Yağları asit derecelerine göre ayırıyoruz. Uygun olanlar rafinasyon işlemine alınarak yemeklik ve kızartmalık yağ haline getiriliyor. Yüksek asitli yağlarımızı ise sabun üretiminde değerlendiriyoruz. Ürünlerimizi iç pazarın yanı sıra Amerika ve Kanada başta olmak üzere birçok ülkeye ihraç ediyoruz."