Faruk Çelikkanat: Savunma teknolojilerinde biyometrik veriler ve yapay zeka birleşiyor

Avrupa Savunma Ajansı'nın Temmuz 2026'da yayımladığı rapora göre, Avrupa Birliği ülkelerinin savunma araştırma ve geliştirme harcamalarının bu yıl 20 milyar avroya ulaşması bekleniyor. NATO'nun yeni dijital stratejisinde ise veri odaklı karar sistemleri ve insan-makine iş birliği öne çıkıyor. Veri bilimci ve The Digital Sniper kitabının yazarı Faruk Çelikkanat, “Savunma teknolojilerinde biyometrik veriler ve yapay zekâ birleşiyor. Bu dönüşüm, insan performansının ölçülmesi ve karar süreçlerinin geliştirilmesi açısından yeni olanaklar sunuyor” diyor.

Avrupa Savunma Ajansı'nın 2025-2026 Savunma Verileri Raporu, AB ülkelerinin savunma harcamalarının 2025'te 418 milyar avroya ulaştığını, 2026'da ise 454 milyar avroya yükselmesinin beklendiğini ortaya koydu. Bu gelişmeler, savunma alanında teknolojik kapasitenin yanı sıra personel performansının veri temelli yöntemlerle değerlendirilmesini de gündeme taşıyor.

Askeri performans analizinde başarı oranı yüzde 83'e yükseldi

Geleneksel personel değerlendirme yöntemlerinin makine öğrenmesiyle desteklenmesi, büyük ölçekli kurumlarda karar süreçlerinin daha sistematik yürütülmesini sağlayabiliyor. Türk Silahlı Kuvvetleri'nde 17 yılı aşkın süre görev yapan veri bilimci Faruk Çelikkanat'ın çalışmaları, bu yaklaşımın uygulamadaki örnekleri arasında bulunuyor.

Kara Kuvvetleri Komutanlığı’nda Analiz Daire Başkanlığı görevini yürüttüğü dönemde personel değerlendirme sistemlerinin geliştirilmesine yönelik projeler yöneten Çelikkanat, lojistik regresyon, sınıflandırma algoritmaları ve zaman serisi analizlerinden yararlanırken, değerlendirme süresi yüzde 50 azalırken doğruluk oranında yüzde 30'un üzerinde iyileşme sağlandığı görüldü. Başarı oranı ise yüzde 49'dan yüzde 83'e yükseldi.

Veri odaklı yaklaşımını askeri eğitim teknolojilerine de taşıyan Çelikkanat, Tübitak ile iş birliği kapsamında yürütülen Sniper Project çalışmasında makine öğrenmesi ve sinyal işleme yöntemlerini kullandı. Projede atış performansında yüzde 30 iyileşme ve yıllık 50 bin dolarlık tasarruf elde edildi.

Biyometrik verilerden endüstriyel yapay zekâya uzanan çalışmalar

Savunma eğitiminde insan performansının ölçülmesine yönelik bu yaklaşım, Çelikkanat'ın The Digital Sniper kitabının da temelini oluşturuyor. Kitapta kas ve beyin aktivasyonu, kalp ritmi ve solunum verilerinin birlikte analiz edilmesiyle dikkat, fiziksel koordinasyon ve performansın değerlendirilebileceği modeller inceleniyor. Özellikle farklı sensörlerden elde edilen verilerin makine öğrenmesi algoritmalarıyla birleştirilmesi, bireysel performansın yalnızca gözleme dayalı yöntemlerle değil, ölçülebilir göstergeler üzerinden değerlendirilmesine yönelik yeni olanaklar sunuyor.

Kitapta ele alınan çoklu sensör veri analizi, kişiselleştirilmiş eğitim modelleri ve yapay zekâ destekli geri bildirim sistemleri, savunma teknolojilerinde insan-makine etkileşiminin geleceğine ilişkin önemli araştırma alanları arasında bulunuyor. Çelikkanat, çalışmasında biyometrik verilerin eğitim simülasyonlarında kullanılabileceğini değerlendirirken, algoritmaların insan kararının yerine geçmemesi ve nihai kontrolün kullanıcıda kalması gerektiğini de vurguluyor. Eserin etik değerlendirmelere ayrılan bölümünde ise kişisel verilerin korunması, algoritmik önyargılar ve sürekli performans takibinin olası psikolojik etkileri ele alınıyor.

Savunma ve sanayideki bu çalışmalar, veri biliminin farklı operasyonel ihtiyaçlara uyarlanabildiğini gösteriyor. Özellikle büyük veri kümelerinden anlamlı sonuçlar çıkarılması, olası hataların önceden belirlenmesi ve karar süreçlerinin desteklenmesi, yapay zekânın iki sektörde de ortak kullanım alanlarını oluşturuyor. Bununla birlikte biyometrik verilerin güvenliği, algoritmaların doğruluğu ve insan denetiminin korunması, teknolojinin güvenilir biçimde yaygınlaştırılmasında belirleyici önem taşıyor.