‘Hedefimiz kimseyi geride bırakmamak’

PINAR AKTAŞ - COP31 (31’inci Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı), 9–20 Kasım 2026 tarihleri arasında Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenecek. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş ile COP31 Zirvesi öncesi bakanlığın iklim politikalarını ve hedeflerini konuştuk.

■ Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı COP31 Zirvesi’ne nasıl hazırlanıyor, zirveye hangi somut başlıklarda katkı sunacak?

COP31 için kadınların güçlenmesi, çocukların katılımı, bakım hizmetleri ile yaşlı ve engelli bireylerin korunmasını kapsayan bir program hazırladık. Ulusal kurumlar, Birleşmiş Milletler kuruluşları ve sivil toplumla iş birliği içinde Türkiye’nin sosyal hizmet birikimini uluslararası alana taşıyacağız. Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde ülkemizin ev sahipliğinde gerçekleştirilecek bu zirvede, iklim politikalarının sosyal boyutunu güçlü biçimde gündeme taşıyacağız. Kadının güçlenmesi alanında “Çevre ve İklim Değişikliği”ni ilk kez temel politika eksenlerinden biri olarak belirledik. Zirvede “Adil Geçiş” ve “Sıfır Atık” başlıklarına odaklanacağız. 

■ İklim eylemini kadın, gençlik ve çocuk politikalarıyla nasıl ilişkilendiriyorsunuz?

UN Women ile “Adil Geçiş için Sosyal Koruma, Bakım Hizmetleri ve Kadınların Güçlenmesi” etkinliğini, UNDP ile “Geleceğini Kuran Genç Kadınlar Projesi” kapsamında iklim değişikliğinin iş gücü piyasasına ve NEET (ne eğitimde ne de istihdamda yer alan) genç kadınlara etkilerini ele alacağız. Kadınların aşırı sıcaklara karşı dayanıklılığını, kırsal aileleri, mevsimlik göçmen işçileri ve yaşlı ve engelli bireylerin korunmasını da gündeme taşıyacağız. Sıfır Atık Vakfı ile “Kadınlarla Atıksız Sürdürülebilir Yaşam Projesi”ni tanıtacağız. Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin öncülüğündeki Sıfır Atık vizyonunu kadınların katkısıyla güçlendirmeyi hedefliyoruz. Çocuklar açısından ise özellikle önemsediğimiz bir yaklaşımımız var: Geleceğin dünyasını konuşurken, o dünyada yaşayacak çocukların sözünü bugünden dinlemeliyiz. Çocuk Hakları Komitelerimizin bu yılki teması “Çevre, İklim Değişikliği ve Çocuk”. UNICEF iş birliğiyle uluslararası bir çocuk ve gençlik forumu düzenleyeceğiz. Çocuklarımız forumda hazırladıkları bildirgeyi, katılacağım oturumda politika yapıcılara sunacak. Ayrıca Zirve’nin Yeşil Alanı’nda çalışmalarımızı tanıtacağız. Temel mesajımız: İklime dayanıklı bir gelecek, güçlü aileler, güçlü kadınlar ve hakları korunan çocuklarla inşa edilir.

■ İklim krizi kadınları ve çocukları daha ağır etkiliyor. Türkiye’de bu eşitsizliği ortaya koyan güncel çalışmalarınız var mı?

İklim değişikliği ve çevresel krizler yalnızca çevreyi değil, kadınların istihdam olanaklarını, bakım sorumluluklarını, kaynaklara erişimlerini ve afetler karşısındaki kırılganlıklarını da etkiliyor. Bu nedenle iklim değişikliğinin kadınlar ve kız çocukları üzerindeki farklılaşan etkilerinin bilimsel verilerle ortaya konulmasını son derece önemsiyoruz. Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planımızda Çevre ve İklim Değişikliği başlığında cinsiyet temelinde ayrıştırılmış verilerin üretilmesini, uyum ve risk araştırmalarının geliştirilmesini ve kadınların iklim politikalarının planlanması, bütçelenmesi ve uygulanması süreçlerine etkin katılımını destekliyoruz. Kadının Güçlenmesi Koordinasyon Kurulu bünyesinde oluşturduğumuz İklim Değişikliği, Çevre ve Kadınların Rolü Alt Komitesi aracılığıyla çalışmalarımızı daha sistematik bir yapıya kavuşturduk. Ülkemizde bu alanda bir ilk olan İklim Değişikliğinin Kadınlar Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması Projemiz ile iklim değişikliğinin hem kadınlar üzerindeki etkilerini hem de kadınların iklim değişikliğiyle mücadeledeki rollerini, bilimsel verilerle ortaya koymak ve elde edilen bulgular ışığında, kadınların ihtiyaç ve deneyimlerini esas alan, uygulama sonuçlarına göre geliştirilebilen somut ve etkili politikalar oluşturmayı amaçlıyoruz.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş ile Milliyet Yazı İşleri Müdürü Pınar Aktaş konuştu.

‘Hedefimiz, bakım sorumluluğunda kadınların yalnız kalmaması’

■ İklim kaynaklı afetlerde bakım sorumluluğu çoğu zaman kadınların üzerinde kalıyor. Afet hazırlık ve müdahale planlarında kadınların, çocukların, yaşlıların ve engellilerin özel ihtiyaçları nasıl değerlendiriliyor ve olası bir afet için hazırlıklarınız neler?

Afet ve acil durumları tüm politika alanlarımızda yatay ya da kesişen alanlar arasında ele alıyoruz. Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı ile kadınların afetlere karşı dayanıklılıklarını güçlendirmeyi ve afet yönetiminde daha etkin rol üstlenmelerini hedefliyoruz. Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele V. Ulusal Eylem Planı kapsamında ise koruyucu ve önleyici tedbirlerin, adli süreçlerin ve şiddetle mücadele hizmetlerinin sürekliliğini sağlamayı amaçlıyoruz.Afetlerde kadınların bakım yükü artabiliyor. Bu nedenle çocukların güvenliğini ve aile bütünlüğünü; yaşlı ve engelli bireyler için erişilebilir uyarı, ulaşım ve tahliye imkânlarını, ilaç, yardımcı cihaz ve bakım desteğinin sürekliliğini; kadınlar için güvenli barınma, mahremiyet, hijyen ve koruyucu hizmetlere erişimi gözetiyoruz. Bakım sorumluluğunun destek hizmetleriyle paylaşılmasını önemsiyoruz. Temel hedefimiz; kadınların bakım sorumluluğu karşısında yalnız kalmadığı, çocukların güvenliğinin ve aile bağlarının korunduğu, yaşlı ve engelli bireylerin ihtiyaç duydukları desteğe kesintisiz erişebildiği bir hazırlık ve müdahale kapasitesini güçlendirmek.

‘UN Women ile iş birliğimizde amacımız kadınların güçlenmesi’

■ COP31 hazırlıkları kapsamında UN Women’la birlikte yürüttüğünüz çalışmalar neler? COP31’deki ortak etkinlikle somut olarak hangi sonuçlara ulaşmayı hedefliyorsunuz?

UN Women ile iş birliğimizin odağında, iklim değişikliğiyle mücadelede kadınların güçlenmesi, sosyal koruma mekanizmalarının desteklenmesi ve bakım hizmetlerinin adil geçiş süreçlerinin bir parçası olarak ele alınması yer alıyor. 13 Kasım 2026’da gerçekleştireceğimiz ‘Adil Geçiş için Sosyal Koruma, Bakım Hizmetleri ve Kadınların Güçlenmesi’ başlıklı üst düzey etkinlikte BM kuruluşları ve farklı ülkelerden bakan düzeyindeki temsilcilerle bu konuları birlikte değerlendireceğiz. Kadınların iklim değişikliğine karşı dayanıklılığının güçlendirilmesi için sosyal koruma hizmetlerinin ve bakım alt yapısının desteklenmesi, yeşil ekonominin sunduğu fırsatlara erişimlerinin artırılması önem taşıyor. Bunun yanında kadınların iklim politikalarının hazırlanması ve uygulanması süreçlerinde etkin biçimde yer almasını da gerekli görüyoruz. Ortak etkinliğimizle öncelikle ülkemizin deneyimlerini paylaşmayı, farklı ülkelerin iyi uygulamalarından yararlanmayı ve uluslararası politika diyaloğunu geliştirmeyi hedefliyoruz. 

‘Kalıcı bir toplumsal dönüşüm sağlayacağız’

■ COP31 sürecinde kadınların ve çocukların iklim krizinden etkilenmesine ilişkin gündeme gelen başlıkları Bakanlık olarak nasıl değerlendireceksiniz? Bu değerlendirmeyi, kadınların ve çocukların yaşamında karşılığı olan somut politikalara dönüştürmek için nasıl bir yol haritası izleyeceksiniz?

COP31’de edinilecek bilgi ve deneyimleri ulusal önceliklerimiz doğrultusunda ele alacak, ilgili kurum ve kuruluşlarla paylaşacak ve uluslararası iyi uygulamalardan yararlanma imkânlarını değerlendireceğiz. Bu süreçte, kadınların iklim değişikliğine uyum kapasitelerinin geliştirilmesi, sosyal ve ekonomik açıdan güçlenmelerinin desteklenmesi ve karar alma süreçlerine katılımlarının artırılması gibi başlıklara odaklanacağız. Hedefimiz, iklim değişikliğiyle mücadelede kimsenin geride bırakılmadığı, kadınların yeşil dönüşümün sunduğu fırsatlardan eşit biçimde yararlandığı ve çözümün ana öznesi haline geldiği, çocuklarımızın erken yaşlardan itibaren çevre bilinci kazandığı ve sürdürülebilir yaşam alışkanlıklarının ailelerimizin günlük hayatına yerleştiği bir gelecek inşa etmektir. Bu doğrultuda; çevresel sürdürülebilirliği, kadının güçlenmesi ve toplumsal refahın artırılmasıyla birlikte ele alarak kalıcı bir toplumsal dönüşüm sağlamayı amaçlıyoruz.