Bankacılık işlemlerinin dijitalleşmesi para transferlerini kolaylaştırırken, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında denetim çemberini daraltıyor.
IBAN üzerinden gerçekleştirilen transferlerde dekont açıklamalarında yer alan kelimeler veya alanın boş bırakılması, vatandaşlar için ciddi hukuki ve mali riskler doğuruyor.
Sistem tarafından yapılan denetimlerde, açıklamasına "Kira" yazılan düzenli ödemeler ile ev sahibinin vergi beyannameleri otomatik olarak karşılaştırılıyor.
Beyan edilmemiş bir gelir tespit edildiğinde mülk sahibine izah daveti gönderiliyor.
Bunun yanı sıra ticari kazancı gizlemek ya da vergiden kaçınmak amacıyla açıklamaya yazılan "Borç iadesi" veya "Emanet" gibi ifadeler denetimlerden kaçmaya yetmiyor.
Resmi bir sözleşme veya senetle belgelenmeyen bu tür transferler, doğrudan faturasız satış olarak değerlendirilerek vergi cezasına konu ediliyor.
Yargıtay kararlarına göre; açıklaması boş bırakılan veya sadece nokta, rastgele harf içeren transferler hukuken "var olan bir borcun ödenmesi" şeklinde kabul ediliyor.
Bu durum, borç olarak verilen paranın geri alınamaması halinde hukuki hak iddia etmeyi oldukça zorlaştırıyor.
Sosyal medya veya butiklerden yapılan alışverişlerde ise dekonta "ürün/hizmet bedeli" yazılmasına rağmen işletme tarafından fatura kesilmemesi durumunda özel usulsüzlük cezası uygulanıyor.
İşletmelerin tüketicileri şahsi IBAN kullanımına yönlendirmesi de mevzuata aykırı bulunuyor.
Belirli limitlerin üzerindeki para transferlerinde en az 20 karakterlik net açıklama yazılması zorunluluğu aranıyor.
Amacı belirsiz veya kişinin gelir profiliyle uyumsuz olan yüksek tutarlı transferler bankalar tarafından şüpheli işlem olarak değerlendirilerek hesap blokajıyla sonuçlanabiliyor.
Uzmanlar, ileride yaşanabilecek mağduriyetlerin önüne geçilmesi adına şu uyarılarda bulunuyor: Transferin niteliğini "Çocuğun eğitim harçlığı", "Borç verme", "Araç satış peşinatı" gibi açık ifadelerle tanımlayın.
Resmi ve ticari ödemelerde dekont açıklamasına mutlaka fatura numarası, sözleşme tarihi veya tapu/ruhsat detaylarını ekleyin.
Hukuki uyuşmazlıklarda ispat kolaylığı sağlaması için açıklama alanını eksiksiz doldurmayı ihmal etmeyin.
