Kazakistan'da 70 yılı aşkın aranın ardından ikinci Amur kaplanı doğaya bırakıldı

Kazakistan'da 70 yılı aşkın süre önce yok olan kaplanları yeniden bozkırlara kazandırmak amacıyla yürütülen program kapsamında ikinci Amur kaplanı doğal yaşam alanına bırakıldı.

Kazakistan'ın Almatı bölgesindeki İle-Balhaş Devlet Doğa Rezervi'nde, "Amur" adı verilen erkek Amur kaplanının doğal yaşam alanına bırakılması dolayısıyla tören düzenlendi.

Törene, Kazakistan Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanı Alibek Kuantırov, Kazakistan Orman ve Yaban Hayatı Komitesi Başkanı Daniyar Turgambayev, Amur Kaplanı Merkezi Genel Müdürü Sergey Aramilev ile projede görev alan uzmanlar katıldı.

Bakan Kuantırov, törende yaptığı konuşmada, kaplanların Kazakistan'a geri kazandırılması yönünde önemli bir adım daha attıklarını belirtti.

Yazın "Ümit" adlı dişi kaplanın, bugün ise "Amur" adlı erkek kaplanın doğaya bırakıldığını söyleyen Kuantırov, bunun başta Rusya olmak üzere uluslararası kuruluşlarla yürütülen ortak çalışmaların sonucu olduğunu vurguladı.

Kuantırov, temel amaçlarının yalnızca kaplanları tarihi yaşam alanlarına geri döndürmek olmadığını, aynı zamanda doğal ortamında bağımsız yaşayabilen ve üreyebilen sürdürülebilir bir kaplan popülasyonu oluşturmak olduğunu ifade etti.

İle-Balhaş Devlet Doğa Rezervi Müdürü Kanat Kojabekov, kaplanların doğaya bırakılmasının ardından da çalışmaların aralıksız sürdüğünü belirterek, yerel halkın güvenliğinin sağlanması ve insanlarla yaban hayvanları arasında yaşanabilecek olası durumların önlenmesi amacıyla özel bir ekip oluşturulduğunu bildirdi.

Kojabekov, ekibin kaplanların hareketlerini takip ettiğini, bölge sakinleriyle iletişim kurarak olası risklere karşı müdahalede bulunduğunu söyledi.

Amur, doğal ortamında bağımsız yaşayabilecek durumda

Kazakistan'a getirildikten sonra İle-Balhaş Rezervi'ndeki özel adaptasyon alanında uzmanların gözetiminde tutulan Amur kaplanı, doğaya bırakılmadan önce kapsamlı veteriner kontrollerinden ve davranış testlerinden geçirildi.

Yapılan incelemeler sonucunda kaplanın doğal ortamında bağımsız yaşayabilecek durumda olduğu belirlenirken, hareketlerinin ve yeni yaşam alanına uyum sürecinin takip edilmesi amacıyla kaplana uydu takip tasması takıldı.

Daha önce doğaya salınan dişi kaplan "Ümit"in bozkıra uyum sürecinin başarılı ilerlediği, kendi başına avlandığı ve hareketlerinin uydu tasması aracılığıyla takip edildiği belirtildi.

Yetişkin kaplanlarla birlikte Kazakistan'a getirilen iki yavru ise uzmanların gözetiminde büyümeye devam ediyor. Doğaya bırakılmalarına ilişkin karar, gerekli yaşa ulaşmaları ve testleri tamamlamalarının ardından verilecek.

Kazakistan'da kaplanların yeniden doğal yaşam alanlarına kazandırılması amacıyla 2018'de İle-Balhaş Devlet Doğa Rezervi kurulmuş, bu kapsamda doğal yaşam alanlarının ve sazlık ormanların iyileştirilmesi, besin kaynaklarının artırılması ve koruma altyapısının geliştirilmesine yönelik çalışmalar başlatılmıştı.

Kaplanların temel besin kaynakları arasında yer alan yabani toynaklı hayvanların sayısının artırılması için rezerv alanına Buhara geyikleri ve kulanlar yerleştirilirken, bu yıl eylül ayında ülkedeki Altın-Emel Milli Parkı'ndan 30 kulan, İle-Balhaş Rezervi'ne nakledilmişti.

Rusya'nın desteğiyle Mayıs 2026'da Habarovsk bölgesinin doğal yaşam alanlarından yakalanan 2 yetişkin Amur kaplanı ve 2 yavru olmak üzere toplam 4 kaplan Kazakistan'a getirilmiş, kaplanlar doğaya bırakılmadan önce İle-Balhaş Devlet Doğa Rezervi'nde özel olarak hazırlanan adaptasyon alanlarına yerleştirilmişti.

Böylece ülkede 70 yılı aşkın aranın ardından kaplanların doğal yaşam alanlarına dönüş sürecinde önemli bir aşama kaydedilmişti.

Turan kaplanı ile Amur kaplanı genetik olarak neredeyse aynı

Kazakistan'da kaplanların yeniden doğaya salındığı ile Nehri Vadisi ile Güney Balkaş bölgesi, tarih boyunca Turan kaplanlarının (Hazar kaplanları) doğal yaşam alanı olarak biliniyor.

Bölge, tugay ormanları ve zengin av hayvanı varlığı sayesinde Orta Asya'nın en büyük yırtıcılarından biri olan Turan kaplanına ev sahipliği yapıyordu.

Ancak 20. yüzyılın ortalarında doğal yaşam alanlarının tahrip edilmesi, yabani toynaklı hayvanların azalması ve kaçak avcılık nedeniyle Turan kaplanı Kazakistan'da tamamen yok oldu.

Bilim insanları, son yıllarda yapılan moleküler genetik araştırmaların Turan kaplanı ile Amur kaplanının genetik olarak neredeyse aynı olduğunu ortaya koyduğunu belirtiyor. Bu nedenle Amur kaplanı, Orta Asya'da tarihi yaşam alanlarında kaplan popülasyonunun yeniden oluşturulması için en uygun kaynak popülasyon olarak kabul ediliyor.