Mekke Anlaşması, TBMM Dışişleri Komisyonu’nda görüşülmeye başlandı

Komisyon, AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay başkanlığında toplandı. Oktay, toplantının açılışında yaptığı konuşmada, Orta Doğu'daki gelişmeler, Rusya-Ukrayna savaşı, Kafkaslar, Balkanlar ve Kuzey Afrika'daki hassasiyetlerin bölgesel güvenliği doğrudan etkilediğini söyledi.

Görüşülecek Anlaşma'nın bölgesel sahiplenme iradesi ve coğrafyada caydırıcılığı artırarak barışı tahkim etme kararlılığının somut ve son derece önemli bir adımını oluşturduğunu belirten Oktay, Mekke Anlaşması ile Orta Doğu'da kolektif bir caydırıcılık kalkanı inşa edilmesinin kayda değer bir gelişme olduğunu ifade etti.

Dün Tahran'da yapılan görüşmelerin kıymetli olduğunu vurgulayan Oktay, "Ülkemizin imzaladığı ve taraf olduğu anlaşmalar, bir saldırı, yayılmacılık ya da üçüncü ülkelere karşı bir bloklaşma ittifakı değildir. Tam aksine ülkemiz, caydırıcılığı artıracak, coğrafyamızı tahkim edecek, barışı ve istikrarı hedefleyen savunma anlaşmalarının tarafıdır. Bu bağlamda, Mekke Anlaşması'nın dışlayıcı bir güvenlik mimarisi önermemesi ve bölgesel barış ve istikrar vizyonunu paylaşan diğer aktörlerin katılımına imkan tanıması bağlamında kıymetlidir." değerlendirmelerinde bulundu.

Dışişleri Komisyonu Başkanı Oktay, Anlaşma'nın genişleme sürecinin, kontrolsüz bir mekanizmaya izin vermemesinin önemine işaret ederek, "İttifakın büyümesi ve yeni üyelerin kabulü, çekirdek tarafların ve dolayısıyla ülkemizin onayına, rızasına ve stratejik filtresine tabi olması doğal olarak büyük ehemmiyet taşımaktadır." dedi.

Anlaşma kapsamında caydırıcılık en üst düzeyde tesis edilirken, taraf ülkelerin egemenlik haklarına, uluslararası yükümlülüklerine ve anayasal süreçlerine de mutlak bir saygı gösterildiğine dikkati çeken Oktay, şunları kaydetti:

"Kolektif savunma hükümlerinin kendiliğinden ve mekanik bir şekilde işlemesinden ziyade atılacak her adımın, tarafların kendi anayasal yükümlülükleri, milli mevzuatları ve yetkili makamlarının tasarrufları çerçevesinde yürürlüğe girmesi esasının benimsendiği görülmektedir. Bu doğrultuda, en üst düzeyde istişare mekanizmalarının işletilmesi ve ortak mutabakatın aranması önemli bir husustur. Bu ittifak mimarisinin 3 ana sacayağı üzerinde yükseldiği ifade edilebilir: müşterek savunma, terörizmle kararlı mücadele ve savunma sanayisinde yerli imkanların geliştirilmesi. Bu başlıkların her biri hem ülkemiz hem de coğrafyamızın geleceği için hayati ehemmiyete haizdir. Esasen Mekke Anlaşması'na, izole tek bir metin olarak da bakmamak gerekir."

Oktay'ın konuşmasının ardından Yeni Parti Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, Anlaşma'nın TBMM Milli Savunma Komisyonunda da görüşülmesi gerektiğini söyledi. Bunun üzerine Oktay, ilgili komisyona çalışma yapmaları ve bir rapor sunmalarına ilişkin yazı yazdıklarını ancak kendilerine "herhangi bir çalışma ve raporlama yapılmayacağının" bildirildiğini aktardı.

Komisyonda daha sonra, Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması'nın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi'nin görüşmelerine geçildi.

Toplantıda, Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü'nün Anlaşma'ya yönelik sunumuna geçildi.