Münevver Yakut, Aliağa'da 18 kişinin öldüğü fabrika kazasında denetimi yetersiz buldu

İzmir Aliağa'daki demir çelik fabrikasında yaşanan ve 18 kişinin hayatını kaybettiği kazayı değerlendiren iş sağlığı ve güvenliği uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Münevver Yakut, işletmede daha önce de iş kazaları ve ölümlü kazaların yaşandığına dikkat çekti, "Görünen o ki daha önce yaşanmış iş kazalarından çok fazla ders çıkarılmayıp faaliyetlere devam edilmiş. Teknik bakım ve denetimlerdeki eksiklikler, üretim devam ederken bakım ve onarım yapılması muhtemel tehlikelerin başında geliyor" dedi.

İstanbul Beykent Üniversitesi Meslek Yüksek Okulu iş sağlığı ve güvenliği bölümünden Dr. Öğr. Üyesi Münevver Yakut, İzmir Aliağa'daki demir çelik fabrikasında meydana gelen ve 18 kişinin hayatını kaybettiği facianın iş sağlığı ve güvenliği açısından önemli eksiklikleri ortaya koyduğunu söyledi. Çok tehlikeli iş kollarında risk değerlendirme, acil durum planları, periyodik bakım ve kontrol, ortam ölçümleri, teknik kontroller ve denetimlerin büyük önem taşıdığını belirten Yakut, geçmişte yaşanan kazalardan gerekli derslerin çıkarılmamasının daha büyük felaketlere zemin hazırlayabileceğini ifade etti.

"Daha önceki kazalardan ders çıkarılmamış"

Aliağa'daki demir çelik fabrikasında daha önce de iş kazaları ve ölümlü kazaların meydana geldiğine dikkat çeken Yakut, bu tür olayların gelecekte yaşanabilecek daha büyük felaketlerin habercisi olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Yakut, "Öncelikle kazada vefat edenlere Allah'tan rahmet diliyoruz. Yaralılara da şifa diliyoruz. Bu, acı bir olay ve felaket niteliğinde bir iş kazası. İşletme yapısı gereği çok tehlikeli grupta yer alıyor. Bu tarz yerlerde ölümlü iş kazaları maalesef yaşanabiliyor. Daha önceki verilere ve basına yansıyan bilgilere baktığımızda ilgili yerde daha önce iş kazaları, hatta ölümlü iş kazaları meydana gelmiş. Bu kazalar yaşandığında daha sonraki büyük felaketlerin habercisi olabileceği düşünülerek çok ciddi acil durum planları yapılması ve bunlara hazırlıklı olunması gerekiyor. Görünen o ki daha önce yaşanmış iş kazalarından çok fazla ders çıkarılmayıp işletmeye ve faaliyetlere devam edilmektedir." diye konuştu.

"Bakım ve onarım sırasında üretim durdurulmalı"

İşletmelerde bakım ve onarım çalışmalarının üretim devam ederken yapılmasının önemli riskler oluşturduğunu vurgulayan Yakut, makine emniyeti ve iş sağlığı güvenliği mevzuatında bu konuda farklı düzenlemelerin bulunduğunu söyledi. Bakım, onarım ve test işlemleri sırasında üretimin durdurulmasının en güvenli yöntem olduğunu ifade eden Yakut, "Doğrusu bakım, onarım ve kontroller yapılırken üretimin yapılmaması, işleyişe devam edilmemesidir. En sağlıklı ve güvenilir olanı budur. Bakım ve onarımın içeriğini bilmiyorum; belki iş devam ederken yapılması gereken bir işlem olabilir. Ancak bizim bildiğimiz iş sağlığı ve güvenliğinde olmazsa olmazlardan biri, eğer mümkünse bakım, onarım ve test işlemleri yapılırken üretimin durdurulmasıdır" ifadelerini kullandı.

"Gaz borularının da korunaklı olması gerekiyordu"

Kazanın teknik yönüne ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Yakut, vinçten düşen bir parçanın gaz borularına çarptığı yönündeki bilgilerin önemli olduğunu belirtti. Bakım ve test işlemleri sırasında gaz borularının korunması, gerekli durumlarda gazın tahliye edilmesi ve bağlantıların kontrol edilmesi gerektiğini kaydeden Yakut, "Paylaşılan bilgilere göre vinçten bir parça düşmesi neticesinde gaz borularına takıldığı ve çarptığı söyleniyor. Bakım ve onarım yapılırken gaz borularının da aynı şekilde korunaklı olması, borularda fazla gaz varsa bunun tahliye edilmesi gerekiyor. Vinç gibi önemli bir ekipmanda bakım ve onarım yapılıyorsa dayanım testlerinin, eklenti ve bağlantıların da detaylı şekilde kontrol edilmesi gerekiyor" dedi.

"En büyük eksiklik uygulama ve denetimde"

Türkiye'deki iş kazalarının değerlendirilmesinde mevzuat kadar uygulama ve denetimin de önemli olduğuna işaret eden Yakut, mevcut düzenlemelerin sahada yeterince etkin uygulanamadığını söyledi. Özellikle çok tehlikeli iş kollarında denetim sıklığının artırılması gerektiğini belirten Yakut, "Halihazırda mevzuatımız, yönetmeliklerimiz ve denetimlerimiz var. Bakanlık da bu konuda çalışıyor. Ancak uygulamada ve denetimde eksiklik yaşıyoruz. İşverenler ve sorumlu kişiler tarafından gerekli uygulamalar yeterince yapılmıyor. Çok tehlikeli işletmelerde denetim sıklığının çok fazla artırılması gerekiyor. En büyük eksikliğimiz sadece mevzuatta değil, uygulamada ve denetimde yaşanan aksaklıklardan kaynaklanıyor" şeklinde konuştu.

Mevzuatın işletmelerin faaliyet alanlarına ve yapısına göre uygulanması gerektiğini de vurgulayan Yakut, "Bizdeki en büyük hatalardan bir tanesi, var olan bir mevzuatı tüm işletmelere aynı şekilde uygulamak. Bu sağlıklı ve güvenilir bir uygulama değildir. Mevzuatı, hukuki çerçevenin dışına çıkmadan işletmelerin yapısına göre uygulamak gerekiyor. İşletmenin ve yapılan işin yapısı çok riskli olduğu için çok ileri düzeyde önlem almak gerekiyor" ifadelerini kullandı.

"Bakım sırasında az sayıda çalışan görevlendirilmeli"

Bakım, onarım ve test işlemleri sırasında çalışan sayısının da mümkün olduğunca azaltılması gerektiğini belirten Yakut, bu süreçlerde üretimin durdurulmasıyla birlikte çalışma alanındaki personel sayısının sınırlandırılmasını önerdiklerini söyledi. Yakut, "Bir işletmede bakım, onarım veya test işlemi yapılıyorsa üretimin durdurulmasıyla birlikte ilgili alanda olabildiğince az sayıda çalışanla çalışılmasını öneriyoruz. Bakım ve onarım işlemi sırasında mümkün olduğunca az çalışan bulunması gerekiyor" dedi.

"İşletmenin üretimi uzun bir süre durdurulmalı"

Yaşanan facianın ardından işletmenin faaliyetlerine devam edip etmemesi konusunda değerlendirme yapılabilmesi için bilirkişi raporunun beklenmesi gerektiğini ifade eden Yakut, öncelikle işletmenin üretiminin durdurulmasının doğru olacağını belirtti. Yakut, "Büyük bir facianın yaşandığı kazalarda sağlıklı ve güvenilir bir yorum yapabilmek için işletmenin ve kazanın sebeplerini bilmek gerekiyor. Bu nedenle bilirkişi raporuna göre değerlendirme yapmak daha doğru olur. Ancak bir iş güvenliği uzmanı olarak şunu söyleyebilirim; en doğrusu işletmenin üretiminin uzun bir müddet durdurulması ve yeniden buranın işletilebilir olup olmadığının, üretim faaliyetlerine uygunluğunun değerlendirilmesidir. Aksi halde zincirleme kazalar devam edebilir" diye konuştu.

Geçmişte yaşanan kazaların işletmedeki güvenlik kültürü eksikliğini gösterdiğini dile getiren Yakut, gerekli önlemler alınmadığı takdirde benzer kazaların tekrarlanabileceği uyarısında bulundu.