Nevşehir'de Mehmet Yuğuran, 47 yıldır biriktirdiği 3 bin 500 kilidi onarıyor

Nevşehir'de yaşayan Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı 59 yaşındaki Mehmet Yuğuran, bölgede geçmişte konak, ev ve kayadan oyma ambarların güvenliğini sağlamak amacıyla kullanılan kilitleri onarıp benzerlerini üretiyor.

Yaklaşık 47 yıldır biriktirdiği 3 bin 500 geleneksel kilit ve anahtardan koleksiyon oluşturan Yuğuran, unutulmaya yüz tutmuş zanaatlarından birini ayakta tutmak için çaba harcıyor.

Köylerden topladığı kilitleri Nar beldesindeki atölyesinde onaran Yuğuran, bölgedeki butik otellerden gelen talepler üzerine benzerlerini ürettiği kilitleri otantik görünüm sunması amacıyla kapılara monte ediyor.

Yuğuran, AA muhabirine, geleneksel kilitlerin birer güvenlik aracı olmasının yanında, dönemin el işçiliğini, estetik anlayışını ve kültürel izlerini yansıttığını söyledi.

Kapadokya'da kullanılan geleneksel kilitlerden nadir bulunan örnekleri biriktirirken yıpranmış ve işlevini yitirenleri de onarıp yeniden çalışır hale getirdiğini anlatan Yuğuran, asırlarca bölgede kullanılan kilitlerin "Kapadokya kilitleri" adıyla tescillenmesine yönelik çalışma yürüttüğünü belirtti.

Koleksiyonunu bölgeye gelen ziyaretçilere sergilemek istiyor

Yuğuran, bu kilitleri diğer geleneksel örneklerden ayıran en önemli özelliğinin üzerlerindeki süslemeler ve farklı şifreleme sistemleri olduğuna dikkati çekerek, pirinç aynalar üzerine işlenen güneş, güvercin, lale ve eli belinde figürlerinin dönemin kültürel ve sanatsal özelliklerini yansıttığını kaydetti.

Ömrünü geleneksel kilitlere adadığını ifade eden Yuğuran, "10-12 yaşlarındayken evimizin karşısında bir konak vardı. Oradaki kapı kilidinden etkilendim, oradan bulduğumuz bir anahtarla kilit koleksiyonculuğuna başladım. Babam antikacıydı. Ona, 'anahtar ve kilit koleksiyonu yapacağım' dedim, o da destek oldu. Bu şekilde kilit koleksiyonculuğuna başladım. İnşallah ileride bir iş yeri yapıp bunları sergilemeyi, Kapadokya'ya gelen insanlara bunları sunmayı istiyorum." diye konuştu.

Yuğuran, geçmişte insanların kullanım alanlarındaki kilit ve anahtarlarla zenginliklerini gösterdiklerini, dönem ustalarının kişilerin taleplerine uygun süsleme ve anahtarlarla nadir eserler ortaya koyduğunu ifade etti.

Mesleğini severek devam ettirdiğini ancak çırak bulmakta zorlandığını belirten Yuğuran, geleneksel kilitler hakkında kaynak niteliğinde kitap yazmak istediğini söyledi.

Geleneksel kilitleri onarıp yeniden kullanılabilecek aşamaya getirmekten keyif aldığını dile getiren Yuğuran, şunları kaydetti:

"Nevşehir'deki kapı kilitleri bilhassa pirinç aynalı oluyor. Güvercin merakı varsa güvercin sembolü, eski Rumlardan kalmaysa üzerinde bazen haç oluyor. Osmanlı'dan kalanlarda da hilal oluyor. Bu şekilde kendilerini de belli etmiş oluyorlar. Şifreleme sistemi her birinde farklı oluyor. Bugün nasıl bir halı mağazasına gittiğimiz zaman üzerindeki motifler okunabiliyorsa Kapadokya kilitlerinin üzerindeki aynalar veya tabla dediğimiz kısımlarındaki benzer motifler ilgi çekiyor. Kapadokya kilitlerini senelerdir biriktiriyorum. Elimizde çok sayıda kilit var. Bunları sınıflandırıp tescil ettirmeyi düşünüyorum. Çok seviyorum bu mesleği, hobim. Geleneksel kilitler Kütahya'da, Eğin'de, Safranbolu'da var ama Kapadokya kilitlerinin bence yeri çok ayrı ve kitap yazılması gereken bir konu. Tabii ki bu kaybolan bir meslek. Türkiye'de bir elin parmağını geçmeyecek kadar ustamız var. Bu işin devam etmesini istiyorum."

Yuğuran, farklı şehirlerdeki tarihi yapıların restorasyon çalışmalarına, kapı kilit sistemlerini onararak destek verdiğini de sözlerine ekledi.