Priştine'de Lahey kararına karşı eylemde polis göz yaşartıcı gaz kullandı

Eski Kosova Kurtuluş Ordusu (UÇK) komutanlarının, Hollanda'nın Lahey kentindeki mahkemede mahkum edilmesine karşı Kosova'nın başkenti Priştine'de düzenlenen gösterilerde gerginlik yaşanıyor.

Başkent Priştine'deki Kosova Meclisi önünde toplanan göstericiler, siyasi partilerden, Lahey'deki mahkemenin faaliyetlerini düzenleyen yasanın değiştirilmesini talep etti.

Söz konusu yasa değişikliği, öğle saatlerinde Meclisteki ilk oylamadan geçti ancak siyasi partiler, yasanın onaylanması için gereken ikinci oylama konusunda henüz anlaşma sağlayamadı.

Lahey'deki mahkemenin yetkisini sınırlandırmayı ve yetki alanı dışında bırakılacak bazı dosyaların Kosova yargısında görülmesini öngören tasarı, hapis cezalarının en fazla 15 yıl olması ve cezaların Kosova'da çekilmesi gibi düzenlemeler de içeriyor.

Başbakan Albin Kurti'nin liderliğindeki Kendin Karar Al Partisi (LVV), diğer siyasi partilerin ülkenin yeni cumhurbaşkanının seçilmesine destek vermesi karşılığında, yasa değişikliğinin ikinci oylamasına katkı sağlayabileceğini açıkladı.

Kosova Meclisi, ülkenin yeni cumhurbaşkanını 6 Ekim'e kadar seçemezse, Meclis dağılacak ve ülkede son 2 yılda 4. kez erken genel seçime gidilecek.

Göstericiler ile polis arasında gerginlik

Milletvekillerinin Meclis binasından ikinci oylamayı tamamlamadan çıkmasına izin vermeyen göstericiler, Meclis binasına ve yanındaki Başbakanlık binasına havai fişek attı, bölgedeki çöp konteynerlerini ateşe verdi. Bunun üzerine polis, göz yaşartıcı gaz ve TOMA ile göstericilere müdahalede bulundu.

Gerilimin artması üzerine polis bölgedeki yolları kapattı. Bölgeye birkaç kez ambulansların geldiği ve göz yaşartıcı gazdan etkilenenleri taşıdığı görüldü.

Meclis önünde beklemeye devam eden göstericiler ile polis arasında zaman zaman gerginlik yaşanmaya devam ediyor.

UÇK komutanlarına yönelik kararın açıklanmasından bu yana karara karşı Priştine'nin merkezinde her akşam gösteriler yapılırken, dünyanın farklı ülkelerinde de protestolar düzenlendi.

Kosova Özel Odaları ve Özel Savcılığı

Kosova Özel Odaları ve Özel Savcılığı olarak da anılan özel mahkeme ve bünyesindeki Özel Savcılık Lahey'de kuruldu ancak Kosova yasalarına göre faaliyet gösteriyor.

Kosova'da 1998-2000 döneminde işlendiği öne sürülen savaş suçlarını araştırmak ve yargılamak amacıyla kurulan bu yargı organı, uluslararası hakim ve savcılardan oluşuyor.

Eski UÇK komutanları Kosova'nın eski Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi, Jakup Krasniqi, Kadri Veseli ve Rexhep Selimi, 4-5 Kasım 2020'de gözaltına alınarak Lahey'e transfer edilmişti. UÇK komutanlarının Lahey'de tutuklu yargılanması 3 Nisan 2023'te başlamıştı.

Hollanda'nın Lahey kentinde görülen davada karar 16 Eylül'de açıklanmış, mahkeme, Thaçi ve diğer UÇK komutanları Krasniqi, Veseli ve Selimi'yi 385 kişiye keyfi gözaltı, 49 kişiye kötü muamele, 303 kişiye işkence ve 96 cinayet dahil olmak üzere savaş suçlarından suçlu bulmuştu.

Söz konusu suçlardan Thaçi ve Krasniqi 25'er yıl, Veseli 18 yıl ve Selimi 13 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. UÇK komutanlarının avukatları karara itiraz edeceklerini bildirmişti.

Kosova Savaşı ve bağımsızlık süreci

1998-1999 döneminde yaşanan, NATO'nun Sırbistan ve Karadağ'ın oluşturduğu Yugoslavya Federal Cumhuriyeti'ne yönelik hava harekatıyla son bulan Kosova Savaşı'nda, çoğu Arnavut 10 binden fazla Kosovalı öldürüldü, farklı etnik gruplara mensup 1 milyonun üzerinde Kosovalı evlerini terk etmek zorunda kaldı.

UÇK, Kosovalı Arnavutlar tarafından 1990'lı yıllarda Yugoslav güçlerine karşı çıkmak ve Kosova'yı bağımsız ülke haline getirme hedefiyle kuruldu.

Savaşın sona ermesinin ardından UÇK feshedildi ve komutanları ile askerleri ülkenin yeni oluşturulan güvenlik kurumlarına katıldı.

Kosova, 17 Şubat 2008'de Sırbistan'dan tek taraflı bağımsızlığını ilan etti ancak Sırbistan, Kosova'yı halen "kendi toprağı" olarak görüyor.