Prof. Dr. Dildar Duman zatürrenin erken belirtilerine dikkat çekti

Zatürre, özellikle risk grubundaki kişilerde ciddi sağlık sorunlarına neden olabiliyor. Hastalığın her zaman ateş ve öksürük gibi belirtilerle ortaya çıkmaması erken fark edilmesini güçleştirebiliyor. Aşıların güncel tutulması, hijyen alışkanlıklarına dikkat edilmesi ve solunum yollarını korumaya yönelik önlemlerin alınması, hastalık riskini azaltmada önemli rol oynuyor. Prof. Dr. Dildar Duman, 12 Kasım Dünya Zatürre Günü kapsamında zatürreden korunmanın yollarını ve hastalığın erken belirtilerine karşı dikkat edilmesi gerekenleri anlattı.

Zatürre (pnömoni), akciğer dokusunun bakteri, virüs veya daha nadiren mantarlar nedeniyle gelişen enfeksiyonu olarak tanımlanıyor. Özellikle ileri yaştaki bireylerde, küçük çocuklarda, bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde ve kronik hastalığı bulunanlarda ağır seyredebildiğini belirten Memorial Göztepe Hastanesi Göğüs Hastalıkları Bölümü'nden Prof. Dr. Dildar Duman, tanı ve tedavi imkanları gelişmiş olmasına rağmen zatürrenin dünya genelinde önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ettiğini söyledi.

Erken tanı, uygun tedavi ve korunma yöntemlerinin ciddi komplikasyonların önlenmesinde önemli rol oynadığını ifade eden Prof. Dr. Duman, Dünya Sağlık Örgütü'nün 2026 yılında yayımladığı verilere göre zatürrenin de içinde bulunduğu alt solunum yolu enfeksiyonlarının dünya genelinde önde gelen ölüm nedenleri arasında yer aldığını kaydetti. Özellikle 5 yaş altındaki çocuklar, 65 yaş üzerindeki bireyler ve kronik hastalığı bulunan kişilerde hastaneye yatış ve ciddi komplikasyon riskinin daha yüksek olduğunu belirtti.

Belirtileri yalnızca yaşlanmaya veya yorgunluğa bağlamayın

Zatürrenin sık görülen belirtileri arasında öksürük, ateş, balgam çıkarma, nefes darlığı, göğüs ağrısı ve belirgin halsizliğin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Dildar Duman, hastalığın özellikle ileri yaştaki bireylerde yüksek ateş veya belirgin öksürük olmadan da gelişebileceğine dikkat çekti. Prof. Dr. Duman, "Ani dalgınlık, bilinç bulanıklığı, iştahsızlık, aşırı halsizlik ve günlük aktivitelerde belirgin azalma, zatürrenin ilk işaretleri arasında yer alabilir. Özellikle risk grubundaki kişilerin bu belirtileri yalnızca yaşlanmaya veya yorgunluğa bağlamaması gerekir. Öksürük ve nefes darlığının yanı sıra genel durumda açıklanamayan bir kötüleşme yaşanması halinde tıbbi değerlendirmeye başvurulmalıdır. Ciddi solunum sıkıntısı, dudaklarda veya ciltte morarma ya da bilinç değişikliği gelişmesi durumunda ise acil tıbbi yardım alınmalıdır" dedi.

Zatürreden korunmada aşılar önemli rol oynuyor

Zatürreye karşı korunmanın temel adımlarından birinin yaşa ve kişisel risk durumuna uygun aşıların yaptırılması olduğunu belirten Prof. Dr. Duman, pnömokok aşısının pnömokok bakterisinin neden olduğu enfeksiyonlara karşı koruma sağladığını söyledi. Grip ve COVID-19 gibi solunum yolu enfeksiyonlarının da zatürreye neden olabildiğini ifade eden Duman, RSV'nin özellikle bebeklerde, ileri yaştaki bireylerde ve bazı kronik hastalığı bulunan kişilerde ciddi alt solunum yolu enfeksiyonlarına yol açabildiğini kaydetti.

Prof. Dr. Duman, "Pnömokok, influenza ve COVID-19 aşılarının yanı sıra uygun kişilere RSV aşısı da hekim değerlendirmesiyle önerilebilir. Aşıların tüm zatürre türlerini önlemediği unutulmamalı; buna rağmen belirli enfeksiyonlara ve ağır hastalık tablolarına karşı korunmada önemli bir araç olduğu bilinmelidir" ifadelerini kullandı.

Her öksürükte antibiyotik kullanmak doğru değil

Solunum yolu enfeksiyonlarının bir bölümünün virüslerden kaynaklandığını ve antibiyotiklerin virüslere karşı etkili olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Duman, gereksiz antibiyotik kullanımının antibiyotik direncinin gelişmesine ve yan etkilere neden olabileceğini söyledi. Zatürre şüphesinde hastanın belirtilerinin, muayene bulgularının ve gerekli tetkiklerinin hekim tarafından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Duman, antibiyotik gerekip gerekmediğine ve uygun tedaviye hekim tarafından karar verilmesi gerektiğini ifade etti.

Prof. Dr. Duman, "Zatürreden korunmak için aşıların güncel tutulması, el hijyenine dikkat edilmesi, sigara dumanından uzak durulması ve yaşam alanlarının düzenli havalandırılması günlük yaşamda uygulanabilecek temel adımlar arasında yer alıyor. Özellikle risk grubundaki kişilerin bu önlemleri ihmal etmemesi ve muhtemel belirtilerde sağlık kuruluşuna başvurmayı geciktirmemesi gerekir" diye konuştu.

Zatürre riskini azaltmak için bu 5 önleme dikkat

Zatürre riskini azaltmak için günlük yaşamda alınabilecek basit önlemlerin solunum yolu enfeksiyonlarından korunmaya katkı sağladığını belirten Prof. Dr. Dildar Duman, özellikle risk grubundaki kişilerin şu 5 önlemi düzenli olarak uygulaması gerektiğini söyledi:

"Aşılarınızı zamanında yaptırın. Yaşa, kronik hastalıklara ve kişisel risk durumuna uygun aşılar hakkında hekiminizden bilgi alın. Özellikle ileri yaştaki bireylerin ve kronik hastalığı bulunan kişilerin aşı takvimlerini takip etmesi önemlidir.

Sigara ve elektronik sigaradan uzak durun. Tütün ürünleri ve elektronik sigara kullanımı, solunum yollarının savunma mekanizmalarını olumsuz etkileyebilir. Sigara dumanına maruz kalmaktan kaçınmak da akciğer sağlığını korumaya yardımcı olur.

El hijyenine dikkat edin. Ellerin sabun ve suyla düzenli yıkanması, özellikle öksürme, hapşırma ve ortak yüzeylere temas sonrasında enfeksiyon etkenlerinin yayılma riskini azaltmaya yardımcı olur. Su ve sabuna erişimin olmadığı durumlarda uygun el antiseptikleri kullanılabilir.

Kapalı ortamları düzenli havalandırın. Özellikle kalabalık ve yeterince havalandırılmayan ortamlarda solunum yoluyla yayılan enfeksiyon etkenlerine maruz kalma riski artabilir. İç ortam havasının temiz tutulması ve mümkün olduğunda kalabalık ortamlardan kaçınılması önemlidir.

Kronik hastalıklarınızı kontrol altında tutun. KOAH, astım, diyabet, kalp yetmezliği ve kronik böbrek hastalığı gibi sağlık sorunlarının düzenli takip edilmesi, tedavilerin aksatılmaması ve hekim önerilerine uyulması önem taşır. Yeterli ve dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve yeterli uyku da genel sağlığın desteklenmesine katkı sağlar."