Sekiz ülkenin dışişleri bakanları İstanbul'da İran ve Hürmüz krizini görüştü

Sekiz Avrupa ve Ortadoğu ülkesinin dışişleri bakanları, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve Ortadoğu'daki krizleri görüşmek üzere cuma günü İstanbul'da biraraya geldi. Türkiye, Suudi Arabistan, Pakistan ve Mısır (R4) dışişleri bakanları, Almanya, Fransa ve Almanya'dan (E3) mevkidaşları ile ve İtalya'nın da katılımıyla toplantılar düzenledi. Toplantılarda Filistin, Yemen, İran savaşı nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığı ve Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirmenin yollarının tartışıldığı bildirildi.Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, R4 ve R4+E3 toplantıların ardından yaptığı açıklamada, katılan ülkelerin özellikle İran'a yönelik yeniden yapılacak bir saldırının bölgedeki savaş ve çatışmayı tekrar yaygınlaştırmaya yol açacağı konusunda hemfikir olduğunu söyledi. Fidan, "İran'a yapılacak askeri müdahale hiçbir şekilde çözüm değil. Bunu hiç kimse şu anda onaylamıyor" dedi.Toplantılar, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik yeni saldırı tehditlerini dile getirdikleri bir dönemde gerçekleşti.Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, ülkesinin Fransa ve İngiltere ile birlikte İran'ın nükleer programı konusunda müzakereye hazır olduğunu söyledi. Tahran'ın diplomatik ve kalıcı bir çözüme ulaşmak için ciddi bir istek sergilemesi gerektiğini belirtti.

İstanbul'daki toplantıların ardından basın açıklaması yapan Fidan, ülkelerin, savaşın hem Körfez'de hem de Ukrayna'da bir an önce durmasına ve ateşkesin olmasına taraftar olduklarını söyledi.Bütün ülkelerin diplomasi ve diyaloğun tek yol olduğu konusunda hemfikir olduğunu vurgulayan Fidan, "Bu mesajı bütün taraflara aynı şekliyle verme, iletme kararı aldık" dedi.Hürmüz Boğazı'nın bir an önce açılması gerektiğini ifade eden dışişleri bakanı, "Piyasalara olan negatif etkisinin artık ortadan kalkması lazım" diye konuştu.Rusya-Ukrayna Savaşı konusunda da bütün katılımcıların mümkünse en kısa zamanda bir ateşkesin ve buna dayalı bir barış anlaşmasının Ukrayna'da hayata geçmesi düşüncesinde ortaklaştığını ifade etti."Bunun olmadığı takdirde, Karadeniz'deki seyrüsefer güvenliğinin, serbestisinin bir an önce hayata geçmesi konusunda adımlar atılması konusunda yine bir talep var." dedi.ABD ve İsrail'in şubat ayında İran'a saldırılarının ardından Tahran, özellikle petrol sevkiyatında önemli bir ticaret yolu olan Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatmıştı.Bu durum petrol fiyatlarının artmasına yol açtı.Yemen'de İran destekli Husi milisleri, Suudi Arabistan destekli Yemen hükümetiyle çatışıyor ve Suudi Arabistan'a saldırılar düzenliyor.Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, İran ile ABD arasında yaşanacak yeni bir gerginliğin "sadece kaybedenler yaratacağını ve hidrokarbon fiyatları üzerinde şüphesiz çok ciddi sonuçlar doğuracağını" söyledi."Bu sekiz ülkeden oluşan grubun… yapacağı ilk şey, her iki tarafa da azami itidal gösterme çağrısında bulunmak olacaktır; zira bölgede bir başka gerginliği göze alamayız" dedi.İtalya'dan Antonio Tajani ise bölgesel sorunun "tamamen askeri bir bakış açısıyla" çözülemeyeceğini belirtti."Ekonomilerimiz için hayati önem taşıyan Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak istiyorsak, diyaloğu teşvik etmeli ve İran'a bu tutumun devam edemeyeceğini anlatmalıyız."İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband'ın ofisi, görüşmelerin esas olarak "Hürmüz Boğazı ve Suudi Arabistan'daki durum" etrafında şekilleneceğini belirtmişti.Toplantıda Miliband'ın ayrıca, "İran'ın taktiklerinin bölge genelinde nasıl taklit edildiğini, Suudi Arabistan'a yönelik saldırıların bölgeyi daha da istikrarsızlaştırdığını ve Babülmendep Boğazı ile Süveyş Kanalı gibi hayati su yolları üzerindeki baskıyı artırdığını" vurgulayacağı ifade edildi.Husi milislerinin yoğunlaşan saldırıları, Suudi Arabistan'ı ana havalimanını kapatma ve büyük bir yatırım konferansını ertelemek zorunda bırakırken, deniz ablukası da dünyanın en büyük ham petrol ihracatçısının petrol ihracatını tehdit etti.Riyad, daha sonra müttefiklerinden destek aldı. Türkiye ve Pakistan ile ağustos ayında Mekke Savunma Anlaşmasını imzaladı.Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da 21 Ekim'de yaptığı sürpriz ziyaret sırasında Fransız kuvvetlerinin Kızıldeniz'deki Yanbu petrol terminalinin korunmasına yardımcı olacağını söyledi.İngiltere de Suudi Arabistan'ın artan Husi saldırılarına karşı savunmasına yardımcı olmak için savaş uçakları konuşlandıracağını duyurmuştu.