Sırbistan'da 25 Ekim'deki erken seçimde 250 sandalye için 18 liste yarışacak

Sırbistan'da 6,4 milyonu aşkın seçmen, yeni parlamentoyu belirlemek üzere 25 Ekim Pazar günü yapılacak erken genel seçimde sandık başına gidecek.

Sırbistan Devlet الانتخابات Komisyonunun (RIK) resmi internet sitesindeki bilgilere göre, seçimde 6 milyon 450 bin 523 seçmen oy kullanabilecek. Seçmenler, 250 sandalyeli Sırbistan Ulusal Meclisinin yeni üyelerini belirleyecek.

Seçim, Novi Sad şehrinde 1 Kasım 2024'te tren istasyonunda beton sundurmanın çökmesi nedeniyle 16 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından başlayan ve yaklaşık iki yıldır süren öğrenci protestolarının gölgesinde gerçekleştirilecek.

Öğrenci protestoları, ülkedeki siyasi gündemin önemli başlıklarından biri oldu. Erken genel seçim, tren istasyonundaki kazanın ardından başlayan protestolardan bu yana yapılacak ilk ulusal seçim olma özelliğini taşıyor.

Novi Sad'daki kazanın ardından üniversite öğrencilerinin başlattığı gösteriler, sorumluların yargılanması, şeffaflık ve erken seçim taleplerini içeren ülke çapında bir harekete dönüştü.

Protestolara öncülük eden öğrenciler, seçime "Öğrenci Listesi - Öğrenciler Kazanıyor" adıyla katılıyor. Listenin birinci sırasında Ilija Srdanovic yer alıyor.

Kamuoyu araştırmaları, seçim yarışının 2012'den bu yana iktidarda bulunan SNS öncülüğündeki "Aleksandar Vucic - Birleşmiş Sırbistan" listesi ile Öğrenci Listesi arasında geçeceğine işaret ediyor.

Sırp siyasi analistler, genç seçmenleri sandığa çekmesi beklenen Öğrenci Listesi'ni, iktidarın son 14 yılda karşılaştığı en güçlü ve örgütlü rakip olarak değerlendiriyor.

Cumhurbaşkanlığı görevinden istifa eden ve Sırp İlerleme Partisinin (SNS) listesinden aday olan Aleksandar Vucic, eylülde parlamentonun feshedilmesine ilişkin kararı imzalayarak erken seçim sürecini başlattı.

Seçimde 18 liste yarışacak

RIK, seçime katılmak üzere 19 liste ilan etti. Listelerden birinin daha sonra geri çekilmesiyle birleşik oy pusulasında 18 liste yer alıyor. RIK'in 12 Ekim tarihli açıklamasına göre oy pusulaları, 6 milyon 450 bin 523 seçmen sayısı esas alınarak basıldı.

Oy pusulasında ilk sırada iktidardaki SNS'nin öncülük ettiği "Aleksandar Vucic - Birleşmiş Sırbistan" listesi bulunuyor. İkinci sırada Sırbistan Sosyalist Partisi (SPS), Birleşik Sırbistan, Sırbistan Sosyal Demokrat Partisi ve Sırbistan Yeşillerinin oluşturduğu "Ivica Dacic - İstikrar Faktörü" listesi yer alıyor.

Üçüncü sırada ise "Öğrenci Listesi - Öğrenciler Kazanıyor" listesi bulunuyor. Öğrenci hareketinin desteklediği liste, iktidar karşısındaki önemli seçim aktörlerinden biri olarak öne çıkıyor.

Seçimde ayrıca "Avrupa Sırbistanı: Marinika Tepic, Zdravko Ponos", "Otantik Sağ - Dr. Milos Jovanovic - Yeni DSS - Monarşistler", "Bogoljub Karic - Sırbistan'ın Gücü Hareketi" ve "Vladimir Gajic - Sırbistan İçin Alternatif" gibi listeler de yarışacak.

Listelerden 9'u ulusal azınlık statüsünde seçime katılıyor. Bu listeler arasında Sancak Demokratik Partisi (SDP) ile Karadağ Demokratik Partisinin oluşturduğu "Rasim Ljajic - İnsani SDP/CDP" listesi, Usame Zukorlic'in liderliğindeki Adalet ve Uzlaşma Partisinin (SPP) "Birleşme Hareketi" listesi, Sancak Demokratik Eylem Partisinin (SDA) "Sancak'ın Bekçileri" listesi, Voyvodina Macarlar Birliği ve Arnavut Koalisyonu da bulunuyor.

Sırbistan'da milletvekilleri, tek seçim bölgesinde kapalı liste usulüyle nispi temsil sistemine göre seçiliyor. Seçim barajı yüzde 3 olarak uygulanırken ulusal azınlık listeleri, bu barajın istisnası kapsamında değerlendiriliyor. Parlamentoda çoğunluğu elde etmek için 126 sandalye gerekiyor.

Anketlere göre seçim, Vucic ile Öğrenci Listesi arasında geçecek

Seçimin öne çıkan gelişmelerinden biri, Aleksandar Vucic'in cumhurbaşkanlığı görevinden istifa etmesi oldu.

Erken genel seçimde SNS öncülüğündeki listenin başında yer alan Vucic, kampanya sürecinde seçim sonuçlarını kabul edeceğini ve rakiplerinin kazanması halinde onları kutlayacağını söyledi.

Seçim öncesinde yayımlanan kamuoyu araştırmalarında iktidarın "Birleşmiş Sırbistan" listesi ile öğrencilerin desteklediği Öğrenci Listesi öne çıkıyor ancak araştırma şirketlerinin sonuçları arasında belirgin farklar bulunuyor.

Son yayımlanan anketlerde ise Vucic'in başbakan adayı olduğu "Birleşmiş Sırbistan" ve Öğrenci Listesi'nin yüzdelerinin birbirine yakın olduğu belirtildi.

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi (ODIHR), seçimi gözlemlemek üzere Sırbistan'da misyon görevlendirdi.

Ayrıca birçok ülke ve uluslararası kuruluştan gözlemciler de seçim sürecini takip etmek için Sırbistan'a geldi.

Sandıklar, yerel saatle 07.00'de açılacak

RIK'in açıkladığı verilere göre, seçimde 6 milyon 450 bin 523 seçmen oy kullanabilecek. Bu sayı, Aralık 2023'teki son parlamento seçimine kıyasla daha az.

Oy verme işlemi 25 Ekim Pazar günü yerel saatle 07.00'de başlayıp 20.00'de sona erecek. RIK'in açıklamasına göre ülke genelinde ve yurt dışında toplam 8 bin 392 sandıkta oy kullanılacak.

Yurt dışında oy kullanmak üzere 102 bin 147 seçmen kayıt yaptırdı. Sırbistan dışında en fazla sandık, 28 sandıkla Bosna Hersek'te kuruldu.

Seçim kapsamında Sırp kamuoyunun en çok tartıştığı konulardan biri de yurt dışındaki sandıkların oy verme işlemi için açık tutulacağı saatler oldu. RIK'in 5 Ekim'de aldığı kararla, yurt dışındaki sandıkların da Orta Avrupa saatine göre 07.00-20.00'de açık kalması kararlaştırıldı. Bu nedenle Amerika ve Okyanusya'daki bazı seçmenlerin yerel saatle gece saatlerinde oy kullanması gerekecek.

Sırp basınında yer alan değerlendirmelerde, yurt dışında oy kullanmak için kayıt yaptıran seçmenlerin sayısındaki artışa karşın yeni sandık sayısının sınırlı kalması eleştirildi.