Türkiye'de milyonlarca çocuğu ve ailesini ilgilendiren sosyal medya düzenlemesinde yeni dönem yarın (1 Kasım) başlıyor.
Çocukların dijital ortamda karşılaşabilecekleri riskleri azaltmak amacıyla hazırlanan yönetmelikle sosyal medya platformlarına yaş doğrulama zorunluluğu getirilirken, çocuk kullanıcılar için yeni güvenlik önlemleri devreye alınacak. Düzenleme, sosyal medya platformlarının tamamen kapatılmasını değil, çocuklara sunulan hizmetlerin yaşlarına göre sınırlandırılmasını öngörüyor.
Sosyal medya düzenlemesinde yeni dönem başlıyor
15 YAŞ ALTINA HESAP YASAĞI Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığınca hazırlanan ve 10 Ekim'de Resmi Gazete'de yayımlanan "Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik" ile sosyal ağ sağlayıcılarının çocuklara yönelik yükümlülükleri belirlendi.
Buna göre 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal medya hizmeti sunulamayacak. Yeni hesap oluşturmak isteyen kullanıcıların yaşları doğrulanacak, belirlenen sınırın altında kalanların başvuruları kabul edilmeyecek.
15 yaşını dolduran ancak 18 yaşına ulaşmamış kullanıcılar ise çocukların fiziksel, zihinsel, psikolojik, sosyal ve duygusal gelişimlerini gözeten özel kurallara tabi olacak.
15 yaş altı çocuklar hesap açamayacak
CANLI YAYIN VE KİŞİSELLEŞTİRİLMİŞ REKLAMA SINIRLAMA Yeni düzenleme kapsamında 15-17 yaş grubundaki çocukların sosyal medya hesaplarında yüksek düzeyde gizlilik ayarları varsayılan olarak uygulanacak. Çocuk hesapları otomatik olarak gizli olacak ve canlı yayın açılmasına izin verilmeyecek.
Bu hesaplarda kişiselleştirilmiş reklam gösterimi de yasaklanacak. Çocuklar yalnızca takip ettikleri hesaplardan mesaj alabilecek, diğer kullanıcılar ise çocukların takipçi ve takip edilen listelerini görüntüleyemeyecek.
Sosyal medya şirketleri ayrıca ebeveynlere kontrol araçları sunmakla yükümlü olacak. Anne ve babalar bu araçlarla çocuklarının hesap ayarlarını yönetebilecek, kullanım sürelerini sınırlandırabilecek ve ücretli işlemler için izin verebilecek.
MEVCUT HESAPLARIN DURUMU Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte mevcut sosyal medya hesapları 1 Kasım'da topluca kapatılmayacak. Yeni açılacak hesaplarda yaş doğrulaması zorunlu tutulurken, mevcut hesapların sisteme uyumu için geçiş süreci uygulanacak.
Mevcut hesaplar için kritik tarih: 31 Mart 2027
Sosyal medya kullanıcılarının mevcut hesaplarına ilişkin yaş doğrulama işlemlerinin 31 Mart 2027'ye kadar tamamlanması gerekecek. Bu tarihten sonra doğrulama yapılmayan hesaplar kapatılacak. Yaşının 15'in altında olduğu tespit edilen kullanıcıların mevcut hesaplarına da erişim izni verilmeyecek.
YAŞ DOĞRULAMASI E-DEVLET ÜZERİNDEN YAPILACAK Yeni sistemde kullanıcıların yaşları, e-Devlet Kapısı üzerinden alınacak "yaş doğrulama belirteci" ile kontrol edilecek.
Kişisel verilerin korunması amacıyla kimlik bilgilerinin tamamının sosyal medya şirketlerine aktarılması yerine, yalnızca kullanıcının gerekli yaş koşulunu sağlayıp sağlamadığını gösteren yöntemler kullanılacak.
Yaş doğrulama sistemlerinin gerçeğe aykırı beyanlara ve manipülasyon girişimlerine karşı güvenilir bir teknik altyapıya sahip olması da gerekecek.
İşlemler, turkiye.gov.tr adresi veya resmî e-Devlet mobil uygulaması üzerinden ücretsiz gerçekleştirilecek.
7,9 MİLYON ÇOCUK SOSYAL MEDYA KULLANIYOR Türkiye'de yaklaşık 64 milyon aktif sosyal medya kullanıcısı bulunurken, aktif hesap sayısı 330 milyon düzeyinde seyrediyor.
TÜİK verilerine göre yaklaşık 12 milyon çocuğun bulunduğu 6-15 yaş grubunda sosyal medya kullanım oranı yüzde 66,1'e ulaşıyor. Bu oran, 7 milyon 932 bin çocuğun sosyal medya kullandığını gösteriyor.
Aynı yaş grubundaki çocukların dört büyük platformdaki hesap sayıları ise şöyle:
Dört platformdaki hesap sayısı yaklaşık 10 milyona ulaşırken, bu rakam doğrudan kapatılacak hesap sayısını ifade etmiyor. Hesapların durumu, kullanıcıların yaşına ve doğrulama sonuçlarına göre belirlenecek.
SAHTE LİNK VE DOLANDIRICILIK UYARISI Yeni düzenleme öncesinde yaş doğrulama işlemlerini kullanarak dolandırıcılık yapmaya çalışan kişilere karşı da uyarı yapıldı.
Siber Güvenlik Başkanlığı, dolandırıcıların "Hesabınız kapatılacak" ve "Yaş doğrulamanızı hemen yapın" gibi mesajlarla vatandaşları sahte internet sitelerine yönlendirdiğini, kişisel ve finansal bilgilerini ele geçirmeye çalıştığını açıkladı.
Bu kapsamda resmi adresleri taklit eden çok sayıda sahte siteye erişim engeli getirildiği bildirildi.
Vatandaşların SMS, e-posta ve sosyal medya üzerinden gönderilen şüpheli bağlantılara tıklamaması, e-Devlet şifrelerini, SMS doğrulama kodlarını ve banka bilgilerini paylaşmaması istendi.
Yaş doğrulama işlemleri için herhangi bir ücret talep edilmeyeceğini belirterek telefonla arayıp ödeme veya kart bilgisi isteyen kişilere karşı dikkatli olunması gerektiğini vurgulandı.
Düzenlemeyle çocukların sosyal medya kullanımında yaşa uygun güvenlik standartlarının oluşturulması, kişisel verilerinin korunması ve ailelerin dijital denetim imkanlarının artırılması hedefleniyor.
