Türkiye'nin yıllardır beklediği adım atıldı! Sincar'da yeni dönem

Irak merkezi hükümeti, Ninova vilayetine bağlı Sincar ilçesinde devlet otoritesini yeniden tesis etmek amacıyla önemli adımlar atmaya başladı.

Gazeteci İlnur Çevik'in AA Analiz için kaleme aldığı değerlendirmeye göre, uzun yıllardır PKK'nın Irak'taki önemli faaliyet alanlarından biri haline gelen Sincar'da silahlı grupların devlet kontrolüne alınması için yeni bir süreç yürütülüyor.

Bağdat yönetimi, devlet dışı silahlı yapıların faaliyetlerini sonlandırmayı ve bölgedeki askeri kontrolü tamamen Irak güvenlik güçlerine devretmeyi hedefliyor.

4 BİN 300 KİŞİ İÇİN ENTEGRASYON SÜRECİ

Bağdat yönetimi ile Sincar'da faaliyet gösteren Şengal Direniş Birlikleri (YBŞ) arasında varılan anlaşma kapsamında, silahlı unsurların Irak güvenlik sistemine dahil edilmesi süreci başladı.

Yaklaşık 4 bin 300 erkek ve kadın PKK mensubu ile örgütle bağlantılı yapılarda bulunan kişilerden gerekli şartları karşılayanların Irak ordusu, Haşdi Şabi ve İçişleri Bakanlığı bünyesine katılması öngörülüyor.

Anlaşma doğrultusunda PKK ile bağlantılı Yezidi silahlı unsurların Sincar Dağı'ndaki kontrol noktalarını ve askeri tesisleri Irak ordusuna devretmeye başladığı aktarıldı.

Söz konusu adımların, bölgedeki silahlı yapıların bağımsız hareket etmesini önlemeyi ve güvenlik faaliyetlerini merkezi hükümetin denetimine almayı amaçladığı belirtildi.

"İKİNCİ KANDİL" NASIL ORTAYA ÇIKTI?

Irak'ın kuzeybatısında, Suriye sınırına yakın konumda bulunan Sincar, uzun yıllar Kürdistan Demokrat Partisi'ne (KDP) bağlı Peşmerge güçlerinin kontrolündeydi.

Haziran 2014'te DEAŞ'ın Musul'u ele geçirmesinin ardından bölgedeki güvenlik dengeleri değişti.

Terör örgütü DEAŞ, 3 Ağustos 2014'te çoğunlukla Yezidilerin yaşadığı Sincar'a saldırarak binlerce kişiyi hedef aldı. Çok sayıda Yezidi hayatını kaybederken kadınlar ve çocuklar kaçırıldı. Birleşmiş Milletler, Yezidilere yönelik saldırıları soykırım olarak nitelendirdi.

Peşmerge güçlerinin bölgeden çekilmesinin ardından PKK, DEAŞ'la mücadele gerekçesiyle Sincar'da etkinlik göstermeye başladı.

Bu süreçte PKK'nın desteğiyle Yezidiler tarafından YBŞ adı altında silahlı bir yapı oluşturuldu.

Kasım 2015'te DEAŞ'ın Sincar'daki kontrolüne son verilmesine rağmen PKK ve bağlantılı yapıların bölgedeki varlığı devam etti.

Sincar, zamanla PKK'nın Kandil'den sonraki önemli faaliyet merkezlerinden biri haline geldi.

TÜRKİYE UZUN SÜREDİR SİNCAR'IN TEMİZLENMESİNİ İSTİYORDU

Türkiye, Sincar'ın PKK tarafından Irak ve Suriye arasındaki bağlantıyı sağlamak amacıyla kullanılmasına uzun süredir karşı çıkıyordu.

Ankara, Irak merkezi hükümetinden bölgedeki PKK varlığının sona erdirilmesini ve devlet otoritesinin yeniden sağlanmasını talep etti.

Türkiye, taleplerinin karşılanmaması halinde Sincar'a yönelik askeri operasyon seçeneğinin gündeme gelebileceği mesajını da verdi.

2020 yılında Birleşmiş Milletlerin desteğiyle Irak merkezi hükümeti ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi arasında Sincar Anlaşması imzalandı.

Anlaşmada bölgedeki yasa dışı silahlı yapıların çıkarılması, güvenliğin Irak federal güçleri tarafından sağlanması ve yerel yönetimin yeniden düzenlenmesi hedeflendi.

Ancak anlaşmanın uygulanmasında uzun süre somut ilerleme sağlanamadı.

ANKARA GELİŞMELERDEN MEMNUN

İlnur Çevik'in değerlendirmesine göre, Sincar'daki son gelişmeler Türkiye tarafından olumlu karşılanıyor.

Türkiye ile Irak arasında New York'ta gerçekleştirilen görüşmelerde, Sincar'da devlet otoritesinin tamamen tesis edilmesi ve yasa dışı silahlı unsurların bölgeden çıkarılması konusunda mutabakata varılmıştı.

Bağdat yönetiminin attığı yeni adımların bu hedef doğrultusunda ilerlediği değerlendiriliyor.

Ankara açısından temel öncelik, Sincar'ın Türkiye'ye yönelik güvenlik tehdidi oluşturmaktan çıkarılması ve bölgenin tamamen Irak devletinin kontrolüne geçmesi.

PKK SİLAH MI BIRAKIYOR, ÜNİFORMA MI DEĞİŞTİRİYOR?

Sincar'daki entegrasyon süreci, beraberinde önemli tartışmaları da getirdi.

Süreci olumlu değerlendirenler, silahlı unsurların Irak'ın resmi güvenlik kurumlarına katılmasının PKK'nın bölgedeki bağımsız faaliyetlerini sona erdirebileceğini savunuyor.

Bu görüşe göre, silahlı yapıların devlet denetimine alınması hem Irak'ın egemenliğini güçlendirecek hem de Türkiye'ye yönelik güvenlik risklerini azaltacak.

Ancak sürece temkinli yaklaşanlar, PKK bağlantılı kişilerin silah bırakmak yerine yalnızca üniforma değiştirerek Irak güvenlik kurumları içinde varlıklarını sürdürebileceği uyarısında bulunuyor.

Bu nedenle entegrasyonun gerçekten silahsızlanmaya ve devlet otoritesinin güçlenmesine dönüşüp dönüşmeyeceği, sürecin en kritik başlıklarından biri olarak görülüyor.

BARZANİ CEPHESİNDE RAHATSIZLIK

Sincar'daki gelişmelerin Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) ve Mesut Barzani liderliğindeki KDP açısından ise farklı sonuçlar doğurduğu belirtiliyor.

Çevik'in aktardığına göre, Sincar'da PKK bağlantılı Yezidi yapıların doğrudan Bağdat yönetimiyle anlaşması, IKBY'nin süreçteki etkisini azalttı.

KDP'ye yakın bazı yetkililer, kendilerinin görüşmelerin dışında bırakıldığını ve bunun siyasi itibar kaybına yol açtığını savundu.

Bölgedeki yerel yönetim düzenlemeleri de bu değişimin önemli göstergelerinden biri oldu.

KDP'NİN ATADIĞI KAYMAKAMIN GÖREVİ SONA ERDİ

Sincar'da daha önce biri Irak merkezi hükümeti, diğeri KDP tarafından görevlendirilen iki ayrı kaymakam bulunuyordu.

Yeni düzenlemeyle KDP tarafından atanan kaymakamın görevine son verildiği ve yalnızca Bağdat yönetiminin belirlediği kaymakamın görevini sürdürdüğü aktarıldı.

Bu gelişme, Sincar'ın idari kontrolünün de merkezi hükümette toplanması yönünde atılmış bir adım olarak değerlendiriliyor.

KDP'nin süreç dışında kalması, Bağdat ile Erbil arasındaki siyasi dengeler açısından da önem taşıyor.

ABD'NİN ÇEKİLMESİ DENGELERİ DEĞİŞTİRDİ

Irak'taki yeni güvenlik düzenlemelerinin arka planında ABD'nin askeri varlığını azaltmasının da etkili olduğu belirtiliyor.

Çevik'in analizine göre, ABD askerlerinin 30 Eylül'de Irak'taki üslerini devrederek çekilmesi, merkezi hükümetin silahlı gruplar üzerindeki denetimini artırma adımlarıyla aynı döneme denk geldi.

Bağdat yönetiminin devlet dışı silahlı yapıların resmi güvenlik kurumlarına katılması yönündeki politikası, başlangıçta bazı grupların direnciyle karşılaştı.

Ancak ilerleyen süreçte farklı silahlı yapıların devlet kontrolüne girmeyi kabul etmeye başladığı ifade edildi.

Sincar'daki Yezidi silahlı grupların entegrasyonu da bu politikanın bir parçası olarak değerlendiriliyor.

SİNCAR'DA YENİ DÖNEM BAŞLIYOR

Irak merkezi hükümetinin attığı adımların, uzun yıllardır farklı silahlı grupların etkinlik gösterdiği Sincar'da yeni bir dönemin başlangıcı olabileceği değerlendiriliyor.

Ancak yaklaşık 4 bin 300 kişiyi kapsayan entegrasyon sürecinin nasıl uygulanacağı, silahlı unsurların gerçekten devlet denetimine girip girmeyeceği ve PKK'nın bölgedeki etkinliğinin tamamen sona erip ermeyeceği henüz netlik kazanmadı.

Türkiye gelişmeleri yakından izlerken, IKBY ve KDP'nin yeni güvenlik ve yönetim düzenlemelerine nasıl karşılık vereceği de merak konusu.

Sincar'daki sürecin başarısı, hem Irak'ın iç güvenliği hem de Türkiye-Irak ilişkileri açısından belirleyici olacak.