Fon yasası Meclis'ten geçti mi? SON DAKİKA!

Tasfiyesine karar verilen yatırım fonlarına ilişkin kanun teklifinin TBMM Genel Kurulu'nda görüşmeleri sürerken, teklifin ilk 5 maddesi kabul edildi. Düzenleme; fonların tasfiye sürecinin yürütülmesi, yatırımcıların fon pay sahipliğinin belirlenmesi, fon malvarlığından hukuka aykırı şekilde çıkarılan değerlerin geri kazanılması ve yatırımcılara yapılacak ödemelerin esaslarını kapsıyor. 

FON YASASI MECLİS'TEN GEÇTİ Mİ?

Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi'nin ilk 5 maddesi, TBMM Genel Kurulu'nda yapılan görüşmelerin ardından kabul edildi. Ancak aktarılan bilgilere göre, beşinci maddenin kabul edilmesinin ardından birleşime ara verildi ve TBMM Başkanvekili Tekin Bingöl, komisyonun yerini almaması üzerine birleşimi saat 14.00'te toplanmak üzere kapattı.

Bu nedenle, teklifin ilk 5 maddesinin kabul edilmesi, kanun teklifinin tüm yasama sürecinin tamamlandığı anlamına gelmiyor. Paylaşılan bilgilerde teklifin tamamının Genel Kurul'dan geçerek kanunlaştığına ilişkin bir bilgi bulunmuyor.

Kabul edilen maddelerle tasfiyeye konu fonların malvarlığının adil, şeffaf ve etkin şekilde tasfiye edilmesi, hukuka aykırı olarak fon dışına çıkarılan değerlerin geri kazanılması, fon kayıp ve zararlarının sorumlulardan tahsil edilmesi ve geri kazanılan tutarların fon pay sahiplerine ödenmesine yönelik usul ve esasların düzenlenmesi amaçlanıyor.

Düzenlemenin kapsamı da belirli fonlarla sınırlandırılıyor. Teklif hükümleri, belirtilen fonlar dışındaki diğer yatırım fonları açısından genel veya sürekli bir tasfiye ve sorumluluk rejimi oluşturmayacak.

FON YASASI MADDELERİ NELER?

TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen ilk 5 madde, tasfiyeye konu yatırım fonlarının yönetimi, fon pay sahiplerinin tespiti, yatırımcı ödemeleri ve fon malvarlığından hukuka aykırı şekilde çıkarılan değerlerin geri kazanılması gibi başlıkları içeriyor.

Düzenlemede, tasfiye işlemlerinin Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) gözetim ve denetiminde yürütülmesi öngörülüyor. Fon pay sahiplerinin belirlenmesinde Merkezi Kayıt Kuruluşu AŞ (MKK) kayıtları esas alınırken, tasfiye sürecinde elde edilen tutarların hangi yöntemle dağıtılacağına ilişkin yetkiler de SPK'ye veriliyor.

Teklifte ayrıca, tasfiye bakiyesinin yatırımcıların hesaplanan tutarlarını karşılamaya yetmemesi halinde net yatırım tutarının belirlenmesi, belirli şartlarla 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılması ve hukuka aykırı işlemler nedeniyle oluşan zararların sorumlulardan tahsil edilmesi düzenleniyor.

TASFİYE SÜRECİNİ SPK YÖNETECEK?

Teklifte yer alan hükümlere göre, fonların tasfiyesi SPK'nin gözetim ve denetimi altında, tasfiye ile görevlendirilen kuruluşlar tarafından gerçekleştirilecek.

SPK; tasfiyenin aşamalarını, fon varlıklarının tespit edilmesini ve nakde çevrilmesini, değerleme esaslarını, fon pay sahipliğinin nasıl belirleneceğini, ara ve nihai ödemeleri ve dağıtım sırasını düzenlemeye yetkili olacak.

Tasfiye işlemlerini yürüten kuruluşların yatırımcıların menfaatlerini, piyasa koşullarını, fon portföylerinin yapısını, varlıkların korunmasını ve fon pay sahiplerinin ortak menfaatini gözetmesi gerekecek. Bu kuruluşlardan, mümkün olan en yüksek ekonomik değerin elde edilmesi amacıyla gerekli özeni göstermeleri beklenecek.

Borsada oluşan fiyatın ilgili varlığın gerçek değerini yansıtmadığı veya tasfiyeyi geciktireceği belirlenirse, SPK farklı yöntemlerin uygulanmasına karar verebilecek. Bu yöntemler arasında geri alım, hâkim ortağa satma hakkı, toptan satış, özel işlem bildirimi ve geçici olarak farklı fiyat marjı uygulanması bulunuyor. Sermaye piyasası ve Borsa mevzuatında yer alan diğer yöntemlerin kullanılması da mümkün olabilecek.

FON PAY SAHİPLİĞİ NASIL BELİRLENECEK?

Tasfiye kapsamındaki fonlarda pay sahipliği, tasfiye ile görevli kuruluşlar tarafından MKK kayıtlarıyla mutabakat sağlanarak fon ve hesap bazında tespit edilecek.

SPK, tasfiye ile görevli kuruluşların talebi üzerine fonlara ait varlıkların Borsa dışında satılmasına onay verebilecek. Bu satışlarda SPK'nin yatırım fonlarına ilişkin düzenlemelerinde yer alan kısıtlamalar uygulanmayacak.

Bununla birlikte, Borsa'da veya Borsa dışında yapılan satışlarda varlıkları satın alan yatırımcıların söz konusu varlıkları belirli bir süre Borsa'da satmalarına ya da Borsa'da satış sonucunu doğuracak işlemler gerçekleştirmelerine sınırlama getirilebilecek. Bu konuda karar verme yetkisi SPK'de olacak.

Tasfiye sürecinde tahsil edilen tutarlar, fonun yönetimi ve tasfiyesi için yapılan zorunlu giderler düşüldükten sonra tasfiye malvarlığına dahil edilecek. Tasfiye tamamlandıktan sonra tahsil edilen tutarlar ise mükerrer ödeme yapılmasına yol açmayacak şekilde geri kazanım hesabına aktarılacak.

KURUMLAR BİLGİ VE BELGELERİ SPK İLE PAYLAŞACAK

Düzenlemenin uygulanabilmesi için ilgili kurum ve kuruluşların gerekli bilgi ve belgeleri talep üzerine gecikmeksizin paylaşması öngörülüyor.

Bu kapsamda MKK, Takasbank, Borsa İstanbul AŞ, Türkiye Bankalar Birliği, tasfiye ile görevli kuruluşlar, portföy yönetim şirketleri, portföy saklama kuruluşları, diğer sermaye piyasası kurumları ve kamu kurumları yükümlülük kapsamına giriyor.

Söz konusu kurum ve kuruluşlar, gerekli bilgi ve belgeleri SPK'ye, Yatırımcı Tazmin Merkezine (YTM) ve/veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna (TMSF) iletmek zorunda olacak. Özel mevzuatlarında bulunan gizlilik ve sır saklama hükümleri, bilgi vermekten kaçınmak için gerekçe olarak kullanılamayacak.

BİLGİ SUİSTİMALİ YAPANLARA ÖDEME YAPILMAYACAK

Genel Kurul'da kabul edilen önergeyle, TEFAS üzerinden iletilmesine rağmen fonun temerrüde düşmesi veya katılma payı fiyatının açıklanmaması nedeniyle gerçekleştirilemeyen bazı işlemler için de düzenleme yapıldı.

Buna göre, tasfiyeye konu fonlarla ilgili olarak 17 Eylül 2026 ve öncesinde TEFAS'a iletilen ancak fonun temerrüdü ve/veya katılma payı fiyatının açıklanmaması nedeniyle gerçekleştirilemeyen talimatlar kapsamında katılma payları bloke edilen kişiler de fon pay sahibi sıfatıyla tasfiye hükümlerine tabi olacak.

Öte yandan, Sermaye Piyasası Kanunu'nda düzenlenen piyasa bozucu eylemler, bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığı kapsamındaki fiillerle ilgili özel bir hüküm getiriliyor.

Bu fiillerin, SPK'nin 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen fonlar tarafından işlenmesi, fonlarla birlikte hareket edilmesi veya fonların iştirakiyle gerçekleştirilmesi halinde, söz konusu fiilleri işlediği ya da fonlarla birlikte hareket ettiği SPK tarafından tespit edilen kişi ve kurumlara tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme yapılmayacak.

NET YATIRIM TUTARI, ARA ÖDEME VE NİHAİ ÖDEME

Teklifte, tasfiye sonunda elde edilen dağıtılabilir nakdin yatırımcıların hesaplanan toplam tutarlarını karşılamaya yetmemesi durumunda uygulanacak hesaplama yöntemi de düzenleniyor.

Hesaplamada, tasfiye kararından önceki gün sonu itibarıyla geçerli fon birim pay fiyatı ile ödemeye esas katılma payı adetleri dikkate alınacak. Tasfiye bakiyesinden yapılacak ödemeler için yatırımcıların net yatırım tutarları MKK tarafından hesaplanacak.

Net yatırım tutarı belirlenirken yatırımcının fona fiilen yaptığı nakit girişleri ve fondan gerçekleştirdiği nakit çıkışları esas alınacak. Bu tutarlara, tasfiye tarihine kadar TÜİK tarafından açıklanan tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile yurt içi üretici fiyat endeksindeki (Yİ-ÜFE) değişim oranlarının aritmetik ortalaması kıstelyevm usulü uygulanacak.

Giriş tutarının çıkış tutarından fazla olması halinde, fondan yatırımcıya yapılan nakit çıkışları ilk giren ilk çıkar esasına göre düşülecek. Hesaplama MKK tarafından gerçekleştirilecek. Bu hükmün uygulanmasında, Sermaye Piyasası Kanunu'nda piyasa bozucu eylemler, bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığına ilişkin düzenlemeler saklı tutulacak.

1 MİLYON TL'LİK ARA ÖDEME DÜZENLEMESİ

Teklifte, belirli fonlardaki yatırımcılar için tasfiye bakiyesinden yapılacak ödemelerden mahsup edilmek üzere ara ödeme yapılabilmesi öngörülüyor.

Buna göre, SPK tarafından belirlenen fonlarda, net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında olan yatırımcılara hesaplanan net yatırım tutarını aşmamak kaydıyla bu tutarda ara ödeme yapılabilecek. Net yatırım tutarı 1 milyon lira ve üzerinde olan yatırımcılar için ise ara ödeme en fazla 1 milyon lira olabilecek.

Ara ödeme, ilgili hüküm uyarınca hesaplanan net yatırım tutarının endeksleme uygulanmadan bulunan kısmını geçemeyecek. Ayrıca para piyasası niteliğindeki fonlar hariç olmak üzere, yatırımcıya yapılacak ara ödeme ilgili hesabındaki fon katılma paylarının toplam değerinden fazla olamayacak.

Bu hesaplamada, ara ödeme tutarının belirlendiği tarihten önceki gün sonu itibarıyla yatırımcının hesabında bulunan katılma paylarının değeri esas alınacak. Fonun önceki gün sonu fiyatı ise gerekli bilgiler tasfiye ile görevli kuruluşlardan alınarak, ilgili güne ilişkin değerleme üzerinden Takasbank tarafından hesaplanacak.

FON MALVARLIĞINDAN HUKUKA AYKIRI ÇIKARILAN DEĞERLER

Düzenleme, fon malvarlığından mevzuata aykırı biçimde çıkarılan değerleri ve bu işlemler nedeniyle ortaya çıkan zararların sorumluluğunu da kapsıyor.

Buna göre, fon malvarlığından mevzuata aykırı şekilde çıkarılan değerler hukuka aykırı çıkarılmış kabul edilecek. Bir işlem mevzuata şeklen uygun olsa bile fonun menfaatine uygun gerçek bir ekonomik amacı bulunmaksızın gerçekleştirilmişse, bu işlem kapsamında çıkarılan değerler de aynı kapsamda değerlendirilecek.

Fonun zarara veya kayba uğraması halinde öncelikli sorumluluk, fonun kurucusu ve/veya yöneticisi olan portföy yönetim şirketine ait olacak. Zararda sorumluluğu SPK tarafından belirlenen gerçek ve tüzel kişiler ile bu kişilerle birlikte hareket ettiği tespit edilenler de şahsen sorumlu tutulabilecek.

Sorumlu kişilerin görevlerinden ayrılmış olması, görev yaptıkları veya yönetim ya da kontrolü ellerinde bulundurdukları dönemde gerçekleştirilen işlem ve kararlardan kaynaklanan sorumluluklarını ortadan kaldırmayacak.

ZARARLARIN TAHSİLİNDE TMSF GÖREV ALACAK

Elkonulan ve müsadere edilen malvarlığı değerleri ile geri kazanım hesabına ilişkin hükümler kapsamında bulunmayan durumlarda SPK, her bir fon bakımından zarar veya kayıp tutarını, sorumlu gerçek ve tüzel kişileri ve bu kişilerin sorumlu oldukları tutarları belirleyerek TMSF'ye bildirecek.

SPK'nin bildiriminin ardından TMSF, sorumluların malvarlıklarından geri kazanım sağlanması amacıyla Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında tahsil ve takip işlemlerini başlatacak. TMSF, ilgili hükümleri uygulama yetkisine sahip olacak.

Bu düzenlemeyle, fon malvarlığından hukuka aykırı biçimde çıkarıldığı belirlenen değerlerin geri kazanılması ve oluşan zararların sorumlulardan tahsil edilmesine ilişkin süreçlerin esasları belirleniyor.

FON TASFİYESİNDE SON DURUM

Tasfiye sürecine ilişkin paylaşılan bilgilere göre, A1 Portföy Yönetim Şirketi AŞ, Bulls Portföy Yönetim Şirketi AŞ ve Pardus Portföy Yönetim Şirketi AŞ yönetimindeki 66 ayrı yatırım fonunda bulunan 45 binden fazla kişiye yönelik toplam yaklaşık 40,8 milyar liralık ayni ve nakdi tasfiye işlemi Ziraat Bankası tarafından tamamlandı.

Bu işlemlerle birlikte tasfiye sürecindeki fon sayısının 131'den 65'e düştüğü açıklandı.

TASFİYE KAÇ KİŞİYİ İLGİLENDİRİYOR?

Paylaşılan bilgilere göre, tasfiye sürecinin başlangıcında 131 fon bulunuyordu. Son açıklamayla birlikte bu sayı 65'e geriledi.

Ziraat Bankasının tasfiyesinden sorumlu olduğu fonlarda 151 bin 247 tekil yatırımcı bulunduğu, İş Bankasının tasfiyesinden sorumlu olduğu 6 fonda ise 388 bin 718 tekil yatırımcının yer aldığı belirtildi. Fon krizinden etkilenen toplam yatırımcı sayısı 455 bin 578 olarak aktarıldı.

Yatırımcıların yaklaşık 350 bininin fonlarda 1 milyon liranın altında yatırımı bulunduğu bilgisi de paylaşıldı.

FON SORUŞTURMASINDA KAÇ KİŞİ TUTUKLU?

7 Ekim 2026 itibarıyla sorunlu fon şirketlerinin yöneticilerinin de aralarında bulunduğu 220 kişi hakkında işlem yapıldığı bildirildi.

Verilen bilgilere göre, bu kişilerden 85'i tutuklandı, 23 şüpheli hakkında yakalama kararı çıkarıldı ve 81 kişiye yurt dışına çıkış yasağı konuldu.

Suç gelirlerinin kaçırılmasını engellemek amacıyla 63 gerçek ve 12 tüzel kişiye ait taşınır ve taşınmazlar üzerinde 21 el koyma kararı verildi. Ayrıca 67 kişi ve şirketin banka, kripto varlıkları ile kiralık kasalarındaki varlıklara el konuldu.

FON YASASINDA SON DURUM NE?

Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi'nin ilk 5 maddesi TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi. Düzenlemede SPK'nin tasfiye sürecindeki yetkileri, fon pay sahiplerinin belirlenmesi, ara ve nihai ödemelerin hesaplanması, hukuka aykırı çıkarılan değerlerin geri kazanılması ve sorumlulardan tahsilat yapılması gibi konular yer alıyor.

Aktarılan bilgilere göre, beşinci maddenin kabul edilmesinin ardından Genel Kurul birleşimine ara verildi. Teklifin tamamının kabul edilerek kanunlaştığına ilişkin bir bilgi bulunmadığından, mevcut aşamada ilk 5 maddenin kabul edildiği bilgisi esas alınmalı.

Dilara Yıldız

Haberler.com