Seçim öncesi Trump'a baskı! Akaryakıt faturası Cumhuriyetçilere kesilebilir

İran’daki çatışmaların petrol fiyatlarını son yılların zirvesine taşımasıyla akaryakıt maliyetlerinde en büyük yük ABD’ye bindi. Fiyatları düşürme vaadinde bulunan ABD Başkanı Donald Trump yönetimi üzerindeki baskı, ara seçimlere sayılı saatler kala artıyor.

BRENT 126 DOLARI AŞTI

Savaş öncesinde varil başına 72,48 dolar seviyesinde bulunan Brent petrol, çatışmaların başlamasından bu yana 126 doların üzerine kadar yükseldi. Brent, 30 Ekim’de sona eren haftayı 113,43 dolardan tamamlayarak savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 56,5 artış kaydetti.

Petroldeki yükseliş ABD’de akaryakıt fiyatlarına da yansıdı. Amerikan Otomobil Birliğinin (AAA) verilerine göre, savaş öncesinde galon başına yaklaşık 2,98 dolar olan ortalama benzin fiyatı, 1 Kasım itibarıyla 4,17 dolara çıktı. Böylece benzin fiyatları savaşın başlamasından bu yana yaklaşık yüzde 40 arttı.

EK MALİYETİN ÜÇTE BİRİ ABD’DE

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezinin (CREA) analizine göre, Hürmüz Boğazı kaynaklı petrol şoku dünya genelinde tüketicilere 468 milyar dolarlık ek yakıt maliyeti getirdi. Bu maliyetin yaklaşık üçte birine karşılık gelen 160 milyar dolarlık kısmı ABD’de gerçekleşti.

AMERİKALILARIN YÜZDE 74'Ü ENDİŞELİ

ABD merkezli Pew Research Center’ın 30 Ekim’de yayımladığı araştırmaya göre, Amerikalıların yüzde 74'ü benzin ve enerji fiyatlarından ciddi ölçüde endişe duyuyor. Bu oran temmuzda yüzde 60, ocakta ise yüzde 43 seviyesindeydi.

Kamuoyundaki endişenin artması, Washington’ın petrol fiyatlarını düşürmek için atabileceği adımlara ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi.

“CUMHURİYETÇİ PARTİ’YE SİYASİ BEDEL ÖDETMESİ BEKLENİYOR”

AA muhabirine değerlendirmelerde bulunan Oslo Üniversitesi doktora sonrası araştırma görevlisi Francesco Sassi, savaşın ABD’nin enerji alanında dünyanın geri kalanından bağımsız olduğu yönündeki anlayışı sorgulanır hale getirdiğini savundu.

Yükselen enerji maliyetlerinin ara seçimlerde Trump’ı zorlayacağını öne süren Sassi, “Yükselen enerji maliyetlerinin ara seçimlerde Cumhuriyetçi Parti’ye kaçınılmaz olarak siyasi bedel ödetmesi bekleniyor. Seçim sonuçları, parti liderliğinin ne ölçüde zayıfladığını ya da yönetimin savaşın maliyetli başarısızlıklarını kabul etmek zorunda kalıp kalmayacağını gösterecek” dedi.

Petrol fiyatlarında yakın zamanda düşüş beklemediğini belirten Sassi, Trump yönetiminin kısa vadedeki seçeneklerine ilişkin ise “ABD’nin enerji alanındaki hakimiyetini güçlendirmeye yönelik stratejisi bile, kendi politikalarının yol açtığı bu büyüklükteki bir kriz karşısında fazla etkili olamaz” değerlendirmesinde bulundu.

STRATEJİK REZERVLER 1982'DEN BU YANA EN DÜŞÜK SEVİYEDE

Londra merkezli Energy Intelligence Group’un petrol piyasaları ekonomisti Julien Mathonniere, Trump yönetiminin savaş başladığında enerji piyasalarındaki kesintilerin boyutunu ve süresini öngörüp öngörmediğini kestirmenin zor olduğunu söyledi. Mathonniere, “Ancak şunu söyleyebiliriz ki ABD yönetiminin elindeki politika araçları kısa süreli bir kriz için tasarlanmıştı” ifadelerini kullandı.

Mathonniere, martta Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) koordinasyonunda alınan karar kapsamında ABD’nin stratejik petrol rezervlerinden 172 milyon varilin yaklaşık 4 ayda piyasaya sürülmesinin planlandığını, ancak uygulamanın halen sürdüğünü hatırlattı. Mathonniere’e göre ülkenin stratejik petrol rezervleri 283 milyon varille 1982'den bu yana en düşük seviyeye geriledi.

“SEÇİMDEN SONRA İKİ SEÇENEK VAR”

ABD’deki perakende akaryakıt fiyatlarını İran’ın Washington üzerindeki en etkili baskı aracı olarak nitelendiren Mathonniere, “ABD’de yükselen akaryakıt fiyatlarının siyasi etkisi 3 Kasım’daki ara seçimler öncesinde en yüksek seviyeye ulaşıyor. Seçim baskısının ortadan kalkmasının ardından Beyaz Saray’ın önünde iki seçenek bulunuyor: İran’la anlaşmaya varmak ya da askeri operasyonları daha da sertleştirmek” diye konuştu.

“RİSK PRİMİNİ ORTADAN KALDIRABİLECEK TEK ARAÇ DİPLOMASİ”

Trump yönetiminin kısa vadede akaryakıt fiyatlarını düşürmek için başvurabileceği tüm seçenekleri kullandığını öne süren Mathonniere, şöyle devam etti:

“Petrol fiyatlarına yansıyan risk primini ortadan kaldırabilecek tek araç diplomasi. Bu nedenle Tahran’da görüşülmekte olan, ABD’nin uyguladığı ablukanın kaldırılması karşılığında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını öngören teklif, stratejik rezervlerden yapılabilecek herhangi bir ilave petrol kullanımından daha fazla önem taşıyor. Öte yandan tüketiciler de fiyat artışlarına karşı tüketimlerini azaltarak uyum sağlamaya başladı. ABD’de benzin talebi yaz aylarında yaklaşık yüzde 4 geriledi. Bu, benzin tüketiminde nadiren görülen bir düşüş.”

“FİYATLARIN DALGALI SEYRİNİ SÜRDÜRMESİ MUHTEMEL”

ICIS Kıdemli Petrokimya Uzmanı Paolo Scafetta da petrol piyasalarında belirsizliğin sürdüğüne dikkat çekti. Scafetta, “Piyasalarda arz ve talep koşullarının zayıflamasıyla ABD’de benzin vadeli işlemlerinde gösterge kabul edilen RBOB fiyatları gerileyebilir ancak ham petrol fiyatlarının dalgalı seyrini sürdürmesi muhtemel” değerlendirmesini yaptı.

Hürmüz Boğazı’ndan petrol akışının kademeli olarak toparlanmasının ve Rusya-Ukrayna Savaşı’nın sona ermesinin ilerleyen süreçte benzin ve motorin piyasalarını rahatlatabileceğini belirten Scafetta, şunları kaydetti:

“Öte yandan, ABD’nin Meksika Körfezi kıyısındaki benzin fiyatlarının daha düşük olması ve Avrupa’daki Amsterdam-Rotterdam-Anvers (ARA) bölgesinden ABD’nin doğu kıyısına rafine petrol ürünlerinin taşınmasında kullanılan TC2 güzergahındaki navlun fiyatlarının yükselmesi, Avrupa’dan New York’a benzin sevkiyatını ekonomik açıdan cazip olmaktan çıkarıyor. Navlun fiyatları ve stok seviyeleri yakından takip edilmesi gereken temel göstergeler.”