DEM Parti, staj ve çıraklık sürelerinin emekliliğe sayılması için kanun teklifi verdi

(ANKARA) - Dem Parti Grup Başkanvekilleri Gülistan Kılıç Koçyiğit ve Sezai Temelli, staj ve çıraklık sürelerinin emekliliğe esas sigorta başlangıcı sayılması ve bu sürelerin borçlanma yoluyla emeklilik hesabına dahil edilmesi için kanun teklifi verdi.

DEM Parti Grup Başkanvekilleri Gülistan Kılıç Koçyiğit ve Sezai Temelli, staj ve çıraklık sürelerinin emekliliğe esas sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesini öngören kanun teklifini TBMM Başkanlığı'na sundu. Teklifin genel gerekçesinde, Mesleki Eğitim Kanunu, İşsizlik Sigortası Kanunu ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda değişiklik yapılmasını öngören teklifle, zorunlu staj ve çıraklık dönemlerinin malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları kapsamında değerlendirilmesi ve geçmiş dönemlerde ortaya çıkan hak kayıplarının giderilmesinin amaçlandığı kaydedildi.

STAJ VE ÇIRAKLIK SÜRELERİ EMEKLİLİK HESABINA DAHİL EDİLECEK

Sosyal güvenlik sisteminde stajyer ve çırakların sigortalılık durumlarından kaynaklanan sorunlara dikkati çekilen gerekçede, işyerlerinde uygulamalı eğitim gören ve bazı durumlarda üretim süreçlerine fiilen katılan stajyer ve çıraklar adına Sosyal Güvenlik Kurumu'na sigortalılık bildirimi yapılmasına rağmen bu bildirimlerin emeklilik bakımından gerekli bütün sigorta kollarını kapsamadığı belirtildi.

Gerekçede, bu kişilerin çalışma yaşamına erken yaşta katılmalarına ve sigortalılık işlemlerine tabi tutulmalarına rağmen staj ve çıraklık dönemlerini emeklilik haklarının belirlenmesinde esas alınan sigortalılık başlangıcı olarak kullanamadıkları ifade edildi.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 38'inci maddesi uyarınca malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında sigortalılık süresinin başlangıcının, bu sigorta kollarına tabi olarak ilk defa kapsama girilen tarihe göre belirlendiği anımsatılan gerekçede, aday çırak, çırak ve stajyerlerin belirli grupları için sigortalılık kapsamının ağırlıklı olarak iş kazası ve meslek hastalığı sigortasıyla sınırlı tutulduğu, emeklilik hakkının oluşumunda esas alınan uzun vadeli sigorta kollarına ilişkin primlerin ise yatırılmadığı kaydedildi.

Gerekçede, "Buradaki temel sorun, kişilerin sosyal güvenlik sistemine hiç dahil edilmemesi değil, sisteme dahil edilmelerinin emeklilik haklarını doğuracak kapsamda gerçekleşmemesidir. İşyerinde geçirilen süre için sigortalılık bildirimi yapılırken bu dönemin emeklilik koşullarının belirlenmesinde dikkate alınmaması, sigortalılığın kapsamı ile çalışma yaşamındaki fiili durum arasında bir uyumsuzluk yaratmaktadır" değerlendirmesine yer verildi.

EYT DÜZENLEMESİ SONRASINDA DA HAK KAYIPLARI YAŞANDIĞI BELİRTİLDİ

Staj ve çıraklık dönemlerinin emeklilik hesabında dikkate alınmamasının yalnızca sigortalılık başlangıç tarihini değil, kişilerin emeklilik hakkına hangi koşullarda ve ne zaman ulaşabileceğini de etkilediği ifade edilen gerekçede, "Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT)" kapsamında yapılan düzenlemeler sonrasında da staj ve çıraklık başlangıcı emekliliğe esas sigortalılık başlangıcı olarak kabul edilmeyen çok sayıda kişinin benzer durumdaki kişilerle aynı haklardan yararlanamadığı belirtildi.

Gerekçede, zorunlu staj ve çıraklık dönemlerinin borçlanma yoluyla emeklilik kapsamına alınmasına imkan verilmemesinin de giderilmesi gereken bir eksiklik olduğu vurgulandı. Bu dönemlerin kişilerin iradesinden bağımsız biçimde emeklilik hesabının dışında bırakılmasının çalışma hayatına erken yaşta katılanların emeklilik hakkına erişimini zorlaştırdığı ifade edilerek, "Bu nedenle staj ve çıraklık sürelerinin emekliliğe esas sigortalılık başlangıcı olarak kabul edilmesiyle birlikte, geçmiş dönemlere ilişkin hak kayıplarının giderilmesini sağlayacak bir borçlanma mekanizmasının oluşturulması gerekmektedir" denildi.

PRİMLERİN İŞVERENLER TARAFINDAN KARŞILANMASI ÖNGÖRÜLÜYOR

Teklifin gerekçesinde kursiyer ve bursiyerlerin sosyal güvenlik statülerine ilişkin sorunlara da değinildi. Bu kişilerin işverenin veya ilgili kurumun organizasyonu içerisinde yer almaları, belirli bir çalışma düzenine tabi olmaları ve üretim ya da hizmet süreçlerine katkı sunmaları halinde sosyal güvenlik yükümlülüklerinin açık ve adil biçimde belirlenmesinin önem taşıdığı kaydedildi.

Sosyal güvenlik primlerinin kim tarafından karşılanacağına ilişkin değerlendirmede ise işyerlerinde gerçekleştirilen mesleki eğitim ve benzeri uygulamalarda sosyal güvenlik maliyetlerinin kamu kaynakları veya İşsizlik Sigortası Fonu üzerinden karşılanmasının, sosyal güvenliğin finansman yükünün kamuya ve çalışanlara aktarılması sonucunu doğurabileceği belirtilen gerekçede, "Bu çerçevede, kanun kapsamındaki stajyer, çırak, kursiyer ve bursiyerler için öngörülen primlerin, mevcut hukuki statüler ve istisnalar dikkate alınarak, İşsizlik Sigortası Fonu yerine fiilen çalışmanın gerçekleştiği işverenler tarafından karşılanmasına yönelik düzenleme yapılması amaçlanmaktadır" ifadelerine yer verildi.

GEÇMİŞ DÖNEMLER İÇİN ÜÇ AY İÇİNDE BORÇLANMA İMKANI

Teklifin birinci maddesiyle Mesleki Eğitim Kanunu'nun geçici 12'nci maddesinin belirli hükümlerinin, ikinci maddesiyle de İşsizlik Sigortası Kanunu'nun 53'üncü maddesinin ilgili hükmünün yürürlükten kaldırılması öngörüldü.

Kanun teklifinin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda değişiklik yapılmasını öngören üçüncü maddesinde, aday çırak, çırak, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler, staja tabi tutulan öğrenciler, tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler, kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde görevli bursiyerler ile kısmi zamanlı çalıştırılan öğrencilerin çıraklık ve staj sürelerinin borçlanma kapsamına alınmasına ilişkin düzenleme yer aldı.

Teklifin dördüncü maddesiyle 5510 sayılı Kanun'a eklenmesi öngörülen geçici 113'üncü madde kapsamında ise düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki çıraklık, staj ve eğitim sürelerinin borçlanılabilmesi için imkan tanınması öngörüldü. Buna göre, kapsamda bulunanların düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde talepte bulunmaları ve geriye doğru borçlanmaları halinde söz konusu süreler sigorta başlangıç tarihinin hesaplanmasında dikkate alınması önerildi.